Author: Институт перевода Библии
Date: 2024-04-28T06:44:16.288676+00:00

ЦӀийи Йикьрар: Югьан

ЦӀийи Йикьрар: Югьан

1. Сифте гаф

1. Югьан

1. Читин гафар

2. Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

3. Картйир

4. Шиклар

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

ЦӀийи Йикьрар

Библия илтӀикӀру Институт

Москва

2010

ЦӀийи Йикьрар

Фикрар-хиялариз:

ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-149-1

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Сифте гаф

Сифте гаф

Гьюрматлу дустар!

Учвухь хьайи му «ЦӀийи Йикьрар» кӀуру Китаб Аллагьдин гирами китабдин кьюбпи пай ву.

Сабпи пай, Кюгьне Йикьрар, мегьел жугьуд чӀалнаан ихь чӀалназ илтӀибкӀнадар. Дидин кӀулин мяна-метлеб, сар касди, Адамди, учв халкь гъапӀу Аллагьди кӀуруб дарапӀди, фици гьадгъулантина гъабхьи вари инсаният гунагьвалиъ абхънуш ва гьадму гунгьиккан адмийир уьрхбан бадали гьапӀну ккундуш, улупуб ву. Яни Дугъу Чаз Чан хусуси халкьди жугьдар ктагъуру, дурарихъди Йикьрар йитӀну, Къанун дебккру, хъа дурарихьан думу Йикьрар, Къанундиъ улупнайиси, кӀулиз адагъуз гъабхьундар. Дурари, чпин терефнаан, Йикьрар тамам апӀури гъахьундар кӀури, Аллагьра, дурариз дилигну, Чав кӀуруб тамам апӀбахьан гьудучӀвундар. Жугьдарихъди йитӀнайи Йикьрарилантина вари инсаниятдиз дубхьну ккуни ужʼвал Аллагьди тамам апӀури имийи. Гьамус Дугъу жугьдарихъди ваъ, хъа вари инсанарихъди ЦӀийи Йикьрар йитӀну ккундийи. ЦӀийи Йикьрар чпин ихтиярнаъ учӀвган, сабпи Йикьрар йирсивализ, яни кюгьневализ илтӀикӀнийи.

Аммаки, гьадму Кюгьне Йикьрарна Къанун инсанариз, чпин удудукьрувал ва чиб-чпиинди чпин гунгьариан удучӀвуз даршлувал улупуз кӀури, ЦӀийи Йикьрарихъ хъапӀрайи рякътӀан дайи. Ари гьадму Кюгьне Йикьрариъ жугьуд халкьдихъди улхури гъахьи Аллагь гьаму ЦӀийи Йикьрариъра, инсанарин арайиз дуфну, Учв адмиси адмийирихъди улхури гъахьну ва гьамус, гъиямат йигъаз хъана гъюрза дупну гаф тувну, аьршариз душна.

Думу адмийиригъна гьаз гъафну? Кюгьне Йикьрариъ Къанундиинди гьарсар касди чан гунгьихъанди мал гъурбан дапӀну ккундийи, гьякьди апӀуруш, гунагь гъапӀур аьжализ тувну ккундийи, хъа Аллагьдиз гьарсар кас масанди ву: Дугъу, инсан чӀивиди гъитну, гьадгъан гунгьарихъанди маларин ифи удубзуз гъитру, эгер гунагь гъапӀу гьар касдин ифи удубзуйиш, дюнʼяйиин гьич сар каскьан гъузидайи, гьаддиз инсандихъанди инсандин гунгьин жаза малариин алабхъуру.

Аллагьдиз инсанар гьадмукьан ккун гъахьнушра, дурар гунгьарихъан хътакундар. Фукьанна фукьан ва фукьандизкьан гьич саб тахсир ктру маларин ифи удубзури хьидихъа! Аллагьдиз инсан гьадмукьан масанди вуйиган, Дугъу дурарихьан гъиямат йигъан Чан улихь гьич саб тахсир ктарди дугъужвуз шлуси, саб ужу шлу рякъ ктабгъну ккундийи. Сар балайикк ккахънайиган, думу ккунири гьапӀну ккунду? Дюз вучва, жвуван жан гьяйиф дапӀну ккундар; ари Чав халкь гъапӀу инсан масан гъапӀу Аллагьдира, гунгьариъ кӀулихъди арснайи инсан марцц апӀбан бадали, Чан жан гьяйиф дарапӀди, варидарихъанди сар Учв гъурбан гъахьну. Дугъу гъапӀу ужувлаз дилигну, гьар шли Думура гьаци ккун гъапӀиш, дицир Дугъахъди гьаммишандиз женнетдиъ ахъди. Жараси женнетагьли хьуз шлуб дар.

Ари Аллагьдин гьадму ужувлакан ктибтурайи Гирами китабдин кьюбпи пайназ ЦӀийи Йикьрар кӀуру. Душваъ Аллагьдин гьадму ужувлакан ва Дугъан веледар хьпан бадали, инсанари гьапӀну ккундуш, ктибтура. Аллагьди, Чав гъапӀу ужувлакан вари инсаниятдиз хабар дебккай, гъапну, ари гьадму Хабар – ЦӀийи Йикьрар, учу, табасаран чӀалназ илтӀибкӀу Рашид Азизовди, гъалатӀар ктагъу Шарафудин Дашдемировди, Шамиль Казиевди, Сабрина Шихалиевайи, Михаил Алексеевди ва Гирами китабар илтӀикӀру институтдин, бицӀирилан ккебгъну, вари гъулугъчйири табасаран халкьдиз дебккрача.

ЦӀийи Йикьрарнаъ улупнайи гьядисйир хьуз хъюгъхъанмина, яни думу Ужʼвал инсаниятдиз дебккхъанмина кьюд агъзур йистӀан зиина гъубшну. ЦӀийи Йикьрарин пай гьадму гьядисйир чпин улариз гъяркъю шагьидари грек чӀалниинди дибикӀнайи Гирами китаб ву. Дидин хъана уччвуйи гъавриъ ахъруси, Китабдин ахириъ, алахьру читин гафарин мяна ачухъ апӀурайи словарь ва гьядисйир наан шули гъахьнуш гъавриъ тӀаърайи шиклар, схемйир ва картйир туврача.

ЦӀийи Йикьрар 27 Китабдикан ибарат дубхьнайи саб гъварч ву, ва, урхрудариз сацӀиб гъавриъ ахъуз кюмек ибшри дупну, гьар Гирами китабдин улихь дидкан жикъидиси мялуматра туврача.

Библия илтӀибкӀру институтди думу табасаран чӀалназ илтӀибкӀдариз, дидин редакторариз ва думу адабгъуз кюмек гъапӀдариз – варидариз чухсагъул кӀура. Табасаранариз чпин багъри чӀалниинди Аллагьдин Гаф урхуз мумкинвал хьувалиин учу шад вуча.

Библия илтӀикӀру институт

Югьан

Югьан

1. Югьан

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

Югьан

Югьанди ктибту ужувлан хабар

Ухди вахтарихъанмина гьисаб апӀурайиси, юкьубпи «Ужувлан хабар» Аллагьдин Рюгьнан кюмекдиинди Югьандин хиларилантина, Иса Месигь дукӀну чӀиви гъахьихъанмина 50 йискьан улдубчӀвган, учв Эфес шагьриъ яшамиш шулайи вахтари гъибикӀуб ву. Маттаси Югьанра, Иса Палестинайин жилариин Аллагьдин ляхнар апӀури лицурайи вахтнахъанмина хъюгъну, Гьадгъахъди ученикди гъуллугънаъ гъахьну. Имбуну шубрид «Ужувлан хабрариъ» адрубдикан ктибтуб ва хъугърударин хилиз динариз къаршу ижми яракъ вуди ишлетмиш апӀуб – магьа муну Ужувлан хабарнан улихь хьайи месела. Китабдин сифте кӀулариан Иса неинки гунагь ктру аьдати адми, хъа вари дюнʼя халкь гъапӀу Аллагь вуйивалра аьгъю шула. Дюнʼяйиз Акв, Гьякьвал, дугъри Марччлихъан, Уьмур, Хураг, уьмур Туврур – му вари Иса вуйивал ухьуз лап ачухъди аьгъю шулахьуз. Му Хабарнаан рябкъюрайиси, Иса, неинки Чан тереф гъибисурихьна, хъа гьацира жарарихьнара фукьан дикъатлу вуйкӀан! Му Ужувлан хабарнан метлебнакан Гирами Рюгьну Чав Югьандин кьалмиинди гьамци кӀура: «Аммаки гьаму вари дибикӀнайиб, учву Иса Месигь вуйибдихъ, Думу Аллагьдин Бай вуйибдихъ хъугъри пну ва Дугъахъ хъугъбиинди учвуз зат ккудудубкӀру уьмур хьпан бадали дибикӀнайиб ву» (20:31).

1

Месигь гъювал

1^1Сифте Гаф айи, Гаф Аллагьдихь хьайи, Гаф Аллагь вуйи+. 2Думу сифте Аллагьдихь хьайи. 3Вари Гьадгъуланмина гъабхьну ва, Думу дарди, арайиз дуфнайибдик, фукӀара арайиз гъафундар+. 4Уьмур Гьадгъаъ а, ва гьадму уьмур инсаниятдиз акв ву+. 5Аквну мучӀушнаъ акв тувру ва мучӀушнахьан акв ккабгъуз шулдар.

6Аллагьди Ягьʼя кӀуру ччвур али адми гьаъру+. 7Думу Акв улупуз, Акв Месигь вуди, Гьадгъулантина вари хъугъбан бадали, гьаур вуйи+. 8Думу учв Акв дайи, амма Аквнан гьякьнаан шагьидвал апӀуз гьаънайир вуйи. 9Гьякьикьи Аквну му дюнʼяйиз гъюру гьарсар касдиз аьгъювалар тувру+. 10Думу, Чав арайиз гъабхи му дюнʼяйиз гъафну, хъа му дюнʼяйиндариз Думу кьабул гъахьундар. 11Думу жвувандарихьна гъафну, хъа жвувандари Думу гьясбикк гъапӀундар+. 12Учв кьабул гъапӀдариз ва Чан ччвур дибисну хъугъдариз Дугъу дурар Аллагьдин веледар хьувал багъиш гъапӀну+. 13Дурар инсанарин ниятариинди, ясана адмийириз ккун гъабшиган бабкан шлудар дар. Думу веледар Аллагьдихьан ву+.

14Гаф Инсандиз илтӀикӀуру ва ухьухъди яшамиш шулу. Ухьуз Дугъан Аллагьвалин зурбавал ва кьувват гъябкъюнхьуз, масанвали ва гьякьвали ацӀнайидар – Дугъаз дурар, Адашдихъ хъайи сар Бай вуди хьпаз гъурукьну+. 15Дугъкан адмийириз Ягьʼяйи хабар дебккру: «Магьа Думу узу учвуз кӀурайир: „Думу, йиз кьяляхъди Гъюрайир, узутӀан заан ву, гьаз гъапиш Думу узу хьайиз айир ву“»+. 16Дугъан абцӀнайи ужувлиинди ухьуз ужувлахъди ужʼвал гъабхьунхьуз. 17Аллагьди ухьуз Къанун Мусайилантина тувну, хъа ужувларна гьякьвал Месигь Исайиланмина гъафидар ву+. 18Зат саризра Аллагь гъяркъюндар, Думу ухьуз анжагъ Аллагьди, хъайина-хътру сар Бали, гьарган Чан Адашдихъди хъайири, ачмиш гъапӀну+.

Исайикан Ягьʼяйин шагьидвал

19•Магьа Ягьʼяйин шагьидвал. Жугьдари Ягьʼяйихьан, уву фуж вува, кӀури, гьерхуз Ерусалимдиан чпин маллйир ва левитар гьаиган, 20Ягьʼяйи дурариз ачухъди жаваб тувру: «Месигь Узу дарза»+.

21– Хъа дици вуш, уву фуж вува? – гьерхру дурари. Уву Илʼяс вуна?

– Ваъ.

– Уву пайгъамбар вуна?

– Ваъ+.

22– Хъа уву фуж вува? – давам апӀуру гьерхувал дурари. – Учу гьаъдариз учу жаваб тувну ккунду. Уву фуж вуди гьисаб апӀурава?

23– Узу, Ишая пайгъамбри гъапиганси: «„Агъайиз рякъ диш апӀинай!“ кӀури, ичӀи чюлиъ атӀабгу дих вуза».

24Гьадмуган фарисйири гьаънайидари 25Ягьʼяйихьан гьерхру: «Хъа уву я Месигь, я Илʼяс, ясана пайгъамбар даруган, уву халкь гьаз штуан апӀурава?»

26– Узу учву штуан апӀураза, – кӀури, Ягьʼяйи дурариз жаваб тувру, – хъа ичв арайиъ Адми а. Думу учвуз аьгъдарчвуз. 27Думу узутӀан кьанди гъюрашра, узу Дугъан шаламарин гъахмйир гъядарчузкьан лайикь дарза.

28Му вари Ягьʼяйи халкь штуан апӀури гъаши Ярдан нирин тмуну гъирагъдихъ хъайи Вифания кӀурушваъ гъабхьнийи. 29Хъайигъан Ягьʼяйиз чахьинди гъюрайи Иса рякъюру ва кӀуру: «Магьа, дюнʼяйин гунгьар Чаина гъадагъуз ккайи Аллагьдин Агълиж гъюра+. 30Думу узу Чакан: „Думу йиз кьяляхъди Гъюрайир узутӀан заан ву, гьаз гъапиш Думу узу шайиз Айир ву“, – Гъапир ву. 31Думу фуж вуш, узузра аьгъдайзуз, амма узу, Месигь Израилиз аьгъю ишри пну, халкь штуан апӀуз дуфнайир вуза»+.

32Ягьʼяйи гьацира гъапи: «Узузра Думу Месигь вуйиб аьгъдайзуз, хъа штуан апӀуз узу Гьаури гъапунзуз:+
33„Шлиина-вуш Гирами Рюгь ис шули рякъидивуз ва Гьадгъуин гъузди. Ари Гьадмунур хьиди Гирами Рюгьнахьди адмийир цӀийи Алаърур“. Узуз гьаци рябкъюзра гъябкъюнзуз:

Гирами Рюгь луф жюрейиинди Гьадгъуина аьршариан гъафнийи+. 34Магьа узу адмийирин улихь шагьидвал апӀураза: Ари Гьадму ву Аллагьдин Бай».

Исайин сарпи ученик

35Хъайигъанра Ягьʼя, чан кьюр ученикра хъади, гьадушвʼин алди шулу+. 36Багхьантина гъярайи Иса дяркъну, Ягьʼяйи кӀуру:

– Лигай, магьа Аллагьдин Агълиж!+

37Дугъан му гафар гъеерхьу ученикар Исайин кьяляхъди гъягъюру.

38Иса кьяляхъинди илтӀикӀуру ва, дурар дяркъну, гьерхру:

– Фу ккундучвуз?

– Я Рабби! (Му илтӀибкӀиган «Мялим» кӀуру гаф ву.) Уву наан яшамиш шулава? – пну гьерхру дурари Исайихьан+.

39– Узухъди гъачай, ва учвуз рябкъидичвуз, – гъапи Исайи. Дурар Исайихъди гъягъюру. Думу яшамиш шулайишв дябкъну, дурар хябяхъдиз Гьадгъахь гъузру. Сяаьт юкьбарихьна вуйи.

40Ягьʼяйин гафарихъ хъебехъну Исайихъди гъушу кьюрикан сариз Андрей кӀуйи, думу, чаз Петр кӀури шлу Симондин чве вуйи+. 41Дугъу, гьадму сяаьт чан чве Симон дагну, дугъаз кӀуру:

– Учуз Месигь гъидихъунчуз! (Му илтӀибкӀиган «Христос» – «Аллагьдихьан вуйир» кӀуру гаф ву.)+

42Андрейи думу Исайихьна хъади гъюру. Иса дугъаз дикъатлуди лигуру ва кӀуру:

– Уву Югьаннайин бай Симон вува. Увуз Кифа, яна Петр кӀуру хьиди. (Жугьуд чӀалниинди «Кифа» ва грек чӀалниинди «Петрос» «Гъван» кӀуру гаф ву.)+

43Хъайигъан Исайи Галилей уьлкейиз гъягъюз кьаст апӀуру. Дугъаз Филип алахъуру:

– Узухъди гъач! – кӀуру дугъаз Исайи.

44Филипра Вифсайдайиан – Андрейинна Петрин гъахи шагьриан – вуйи+. 45Филипди Нафанаил агуру ва кӀуру:

– Учуз, Мусайи чан Къанундиъ шликан дибикӀнаш ва пайгъамбрарира шликан дибикӀнаш, Гьадму гъидихъунчуз. Думу Назарет шагьриан Юсуфдин бай Иса ву+.

46– Назаретдиан? Назаретдиан фукӀа ужуб удубчӀвур кӀурана? – наразиди кӀуру Нафанаили.

– Гъач гъягъюхьа, ва уву лигара, – кӀуру дугъаз Филипди.

47Чахьна гъюрайи Нафанаил гъяркъиган, Исайи дугъкан гьамци кӀуру:

– Магьа, затра кучӀал ва цӀарувал ктру, чан дугъри израилжви+.

48– Увуз узу наънан аьгъявуз? – гьерхру Нафанаили.

– Узкан увуз Филипди ктибтайиз улихьна Узуз уву инжирин гьарикк гъяркъюнзуз, – пну, жаваб туву дугъаз Исайи.

49– Агъа! Уву Аллагьдин Бай вува – Израилин Паччагь! – гьевесниинди гъапи Нафанаили+.

50– Уву Узухъ гьаддиз хъугъунва, Узуз уву инжирин гьарикк гъяркъюнзуз гъапну кӀури? Хъа увуз мутӀан бегьем артухъ аьламатар рякъидивуз.

51– Исайи давам апӀуру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: учвуз завар гьатӀарццури ва Аллагьдин малайикар Инсаниятдин Балʼина ис-за фици шулуш, рякъидичвуз+.

2

Кана шагьриъ сумчир

2^1Кьюд йигълан Галилей уьлкейин Кана шагьриъ сумчир шулу. Душваъ Исайин дадара айи+. 2Сумчриз Исайиз ва Дугъан ученикаризра теклиф вуйи.

3Хялари вари чяхир гъубхъиган, Исайин дадайи Дугъаз кӀуру:

– Мурарин чяхир имдар.

4– Уву гьаз кӀурава Узуз дици? – жаваб тувру дугъаз Исайи. – Йиз вахт мегьел улубкьнадар+.

5– Дугъу фици гъапиш, гьаци апӀинай, – гъапи Исайин дадайи кюмекчйириз.

6Гьадушвахь жугьдари чпин диндихъди жикӀувалариз ишлетмиш апӀури шлу йирхьуб гъвандин латар хьайи, дурарикан гьарубдиъ кьюб-шубуб гаргун шид гъябгъюйи+.

7– Латар штухьди ацӀай, – кӀуру Исайи кюмекчйириз. Дурарира латар даргариккнакьан штухьди ацӀру.

8– Гьамус сацӀиб шид удубзну, мярака кӀули гъабхрурихьна гъайибхай, – гъапи Исайи.

9Мярака кӀули гъабхрури чяхриз илтӀибкӀнайи штук ниъ капӀру. Дугъаз чяхир гьапӀруб-вуш аьгъдайи, хъа кюмекчйириз аьгъяйи. 10Мярака гъабхрури, жамраз дих дапӀну, кӀуру:

– Адмийири хялариз сифте ужуб чяхир гьивру, хъасин вари пиян гъашиган, чӀуруб хуру. Хъа уву ужубсиб чяхир гьамусдиз гьаз гъибтнава?

11Му Исайи Галилей уьлкейиъ айи Канайиъ улупу аьламатарикан сабпи аьламат вуйи. Гьамдиинди Дугъу Чан зурбавал улупнийи ва Дугъан ученикар Дугъахъ хъугънийи.

12Гьамдихъан Иса Кафернагьум шагьриз гъягъюру. Дугъахъди Чан дада, чвйир ва ученикарра хъайи. Дурарин душваъ сякьюдар йигъар шулу+.

13•Жугьдарин Пасхайин машквар багахь шулайиган, Иса Ерусалим шагьриз гъягъюру+. 14Душваъ Аллагьдин хулан гьяятдиъ учӀвиган, Дугъаз малар, марччар ва луфар масу туврайидар ва пулар гьюдюхрударра рякъюру.

15Исайи, тӀурнарикан гъирмаж дапӀну, дурар вари гьадушвʼан чпин малар-марччарра хьади утӀурккуру, пул гьюдюхрударин пулар даргъуру ва устлар ккитӀикӀуру. 16Дугъу луфар масу туврайидариз гъапи:

– Мурар милин дургин апӀинай! Йиз Адашдин хал базариз миилтӀибкӀанай!+

17Гьаму вари гъабхьиган, Исайин ученикарин Гирами китабарик дидикӀнайи гьамцдар гафар кӀваина гъюру: «Яв Хулахьна вуйи ккунивали Узу цӀаси ургиди».

18Мушвʼин жугьдарин гьюкумдрар гъедергуру.

– Увуз гьамцдар апӀуз ихтияр айивал фициб аьламатниинди улупидива? – гьерхру дурари+.

19– Му Аллагьдиз ккарагру хал учву дабгъай, хъа Узу думу шубуд йигъан айитӀ дивурза, – дурариз жаваб вуди гъапи Исайи+.

20– Му Аллагьдин хал диври инсанар ягъчӀвурна йирхьуд йисан гъилихну, хъа Уву шубуд йигъан дивдина?! – гъапи жугьдари.

21Исайи Аллагьдин хулкан улхурайиб Чан бедендикан кӀурайивал вуйи. 22Иса, дукӀну, шубудпи йигъан чӀиви гъашиган, Дугъу гьамдикан дупнайи гафар Дугъан ученикарин кӀваина гъафнийи, ва дурар Гирами китабарихъ ва Исайихъ хъугънийи+.

23Иса Ерусалимдиъ Пасхайин машквраъ айи вахтна, Дугъу улупу аьламатар дяркъну, гизафдар Дугъахъ хъугънийи+. 24Хъа Учв, Иса, саринна ихтибарнаъ учӀвдайи, гьаз гъапиш Дугъаз инсанар ужуди аьгъяйи.

25Исайиз адмийирин хасиятарикан шли-вуш ктитувал лазим дайи, фицики Дугъаз гьарсар касдин кӀваъ айиб аьгъяйи.

3

Иса ва Никодим

3^1Фарисйирин арайиъ жугьдарин гьякимарикан сар Никодим кӀурур айи+.

2Йишвну Исайихьна дуфну, дугъу кӀуру:

– Мялим! Учуз уву Аллагьдихьан дуфнайи Мялим вуйиб аьгъячуз, фицики Уву апӀрусдар аьламатар, эгер Аллагь Увухъди хътайиш, сарихьанра апӀуз даршлийи.

3Исайи дугъаз жаваб вуди кӀуру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразавуз: анжагъ учв цӀийикӀултӀан бабкан гъаширихьантӀан Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуз хьибдар.

4– Аьхю адмийихьан хъана бабкан хьуз фици шулухъа? Думу, сабансана чан дадайин фуниъ учӀвну, хъана бабкан даршулда? – кӀуру Дугъаз Никодимди.

5Исайи дугъаз жаваб туву:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразавуз: фуж штуан ва Гирами Рюгьнахьан цӀийикӀултӀан бабкан дархьиш, дицирихьан Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуз хьибдар+. 6Бедендикан бабкан шлуб беден ву. Анжагъ Гирами Рюгьнакан рюгьтӀан бабкан шулдар. 7Узу увуз: учву цӀийикӀултӀан бабкан духьну ккунду, гъапну кӀури, мюгьтал махьанай. 8МикӀ ккунишвахъинди хъивру. Увуз дидин сес ебхьурувуз, хъа думу наанди ва наънан хъивраш, аьгъю шулдарвуз. Гирами Рюгьнакан бабкан гъаширра, ари гьаци ву.

9– Дици фици хьуз мумкин ву? – пну, гьерху Никодимди.

10– Уву Израилин мялим вуди, гьамцдар шейʼарикан аьгъдарнуз? – жаваб тувру дугъаз Исайи. – 11Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразавуз: Учу кӀурача Учуз аьгъюбдиан ва шагьидвал апӀурача гъябкъюбдикан. Хъа учву Учу шагьидвал апӀурайибдихъ хъугърадарчва. 12Эгер Узу учвуз му дюнʼяйинубдикан кӀурайиган учву хъугърадарш, хъа аьршаринубдикан гъапиш, фици хъугъдичвахъа? 13Гьич саркьана аьршариз за гъахьундар, гьадушвʼан жилиина ГъафиртӀан – Инсаниятдин БайтӀан гъайри+. 14ИчӀи чюлиъ Мусайи фици битӀ ягъалди гакӀвлик кибтӀну дебккнуш, гьаци Инсаниятдин Байра хамхрик карсну хьиди,+
15Дугъахъ хъугъу гьарсариз зат ккудудубкӀру уьмур хьпан бадали. 16Аллагьдиз дюнʼя гьаци ккун гъабхьнуки, Дугъу Чан айи-адру сар багъри Бай, Дугъахъ хъугъну, гьарсар кас дукӀну даришри, хъа зат ккудудубкӀру уьмур ибшри пну, гьаъну гъурбан гъапӀну+. 17Аллагъди Чан Бай дюнʼяйиз, дидин диван апӀуз ваъ, хъа Гьадгъулантина дюнʼя дюбхну хьуз гьаъну+. 18Дугъахъ хъугънайирин диван апӀидар, хъа фуж Дугъахъ хъугъундарш, сарун диван гъапӀу мисал ву, гьаз гъапиш думу Аллагьдин багъри Балихъ хъугъундар+. 19Диван апӀувал гьаддиъ аки, дюнʼяйиз акв гъафну, хъа адмийириз аквтӀан мучӀушин артухъди ккун гъабхьну, гьаз гъапиш дурарин ляхнарра чӀурудар ву+. 20Фицики чӀуруб апӀурайи гьарсар касдиз акв даккун шулу ва, чан чӀуру ляхнар ашкар даришри пну, думу аквнахьна гъягъюрдар+. 21Хъа гьякьвалиинди апӀрур, чан ляхнар ашкарди хьуз, аквнахьна гъягъюру, гьаз гъапиш дугъан дурар Аллагьдиъди дапӀнайидар ву.

Иса ва штуан апӀру Ягьʼя

22Мидхъантина Иса, Чан ученикарра хъади, Ягьудия уьлкейин ругариина гъюру ва, душваъ гьадрарихъди яшамиш шули, дурар штуан апӀури гъахьну+. 23Гьадму вахтна Ягьʼяра Салим кӀурушвахь хьайи Энондиъ адмийир штуан апӀури шулу, гьаз гъапиш душваъ шид гизаф айи ва дина штуан хьуз хайлин халкь гъюри гъахьну. 24Му Ягьʼя дустагъдиъ итайиз гъабхьиб вуйи+.

25Гьадмуган Ягьʼяйин ученикарикан сакьюдари жугьдарихъди штуан хьпан гьякьнаан гьюжат ккебгъру,+
26ва дурари Ягьʼяйихьна дуфну гьерхру:

– Мялим, кӀваинди иминуз, увухъди Ярдан нирин тмуну гъирагъдихъ гьуркьу, уву Чакан ктибту Гьадму Кас? Магьа, Дугъу адмийир штуан апӀура ва Дугъахьна вари гъюра!+

27– Адмийихьан анжагъ чаз аьршариан улупубтӀан апӀуз даршул, – пну, жаваб тувру Ягьʼяйи. –+
28Узу учвуз: „Узу Месигь дарза, хъа узу Аллагьди Дугъаз рякъ ккабалгуз гьаънайир вуза“, – гъапибдин шагьидар вучва+. 29Швушв анжагъ швушв хурайириз ву, хъа дугъахъ хъебехъну, дугъу гъапиб апӀурайир швушв хурайирин дуст ву. Швушв хурайирин дих кубкӀиган, шад шулу: узура гьаци шадвали ацӀназу+. 30Фицики Дугъан ад машгьур ва аьхю дубхьну ккунду, хъа йизуб – цӀиб шула ва аьхирихъна гъюра.

Заълан Гъафир

31Аьршариан Гъафир гьаму дюнʼяйиин алидартӀан зина ву, хъа му дюнʼяйиин алидар гьаму дюнʼяйиндартӀан дар, ва дурар му дюнʼяйин ляхнарикантӀан улхурира шулдар. Аьршариан Гъафир варитӀан заан ву.

32Дугъу Чаз гъеебхьубдикан ва гъябкъюбдикан кӀура, аммаки адмийири Дугъан шагьидвал кьабул апӀурадар. 33Дугъан гафар кьабул апӀурайир гьякь Аллагь вуйивалихъ хъугъра+. 34Фицики Аллагьди Гьаънайир Аллагьдин гафариинди улхура, гьаз гъапиш Аллагьди Дугъаз бегьем Гирами Рюгь тувна.

35Адашдиз Чан Бай масанди ву ва гьаддиз варибдиин гьюкум Дугъан хилиз тувна+. 36Аллагьдин Балихъ хъугънайириз зат ккудудубкӀру уьмур хьибди, хъа Дугъахъ хътругъуриз дициб уьмур рябкъидар ва дицириин гьаммишандиз Аллагьдин хъял хьибди+.

4

Иса ва Самарияйиан вуйи дишагьли

41-3Фарисйириз ЯгьʼяйизтӀан Исайиз артухъди ученикар ва штуан хьуз гъюрудар айибдикан аьгъю шулу. Гьякьикьатдиъ адмийир Исайи Чав ваъ, хъа Дугъан ученикари штуан апӀури гъахьну. Мидкан аьгъю гъабшиган, Ягьудия уьлке гъибтну, Агъа хъана Галилей уьлкейиз гъягъюру++. 4Дугъан рякъ Самария юрднаантина вуйи+. 5Ва магьа Иса Самарияйиъ айи Сихар кӀуру шагьриз гъюру. Думу шагьур Якьубди чан Юсуф кӀуру бализ бахиш гъапӀу хутӀлин багахь хьайи+. 6Душваъ Якьубдин гъуйи айи. Рякъюъ эргу Иса гьадму гъуйдихъ деъру. Вахт лисухьна вуйи. 7Дина штуз Самарияйиан сар дишагьли гъюру.

– Узуз убхъруб чава, – кӀуру дугъаз Исайи.

8Дугъан ученикар шагьриз ипӀруб гъадабгъуз душнайи.

9– Уву, жугьудри узхьан, Самарияйиан вуйирихьан, убхъуз ужуб фици ча кӀурава? – гьерху Дугъхьан жаваб вуди дишагьлийи. Фицики жугьдар самариялуйирихъди албагну адайи.

10Исайи жаваб туву:

– Эгер увуз, Аллагьди адмийириз фу тувруш, аьгъяйиш ва, «Узуз убхъруб чава» КӀурайир Фуж вуш, аьгъяйиш, уву Узхьан шид ккун апӀидийва ва Узу увуз чӀиви шид тувдийза.

11– Я аьхю кас! – кӀуру Дугъаз дишагьлийи, – Увухь гьич бедрекьан хьадарвухь, хъа гъуйи деринуб ву. Хъа Уву дициб шид наънан гъадабгъидийва? 12Уву учуз му гъуйи туву ва дидʼан чавра, чан баярина мал-къарайира шид убхъури гъаши ич аба ЯкьубтӀан заанур вунахъа?

13Исайи жаваб тувру:

– Му шид убхъру гьарсар касдиз цӀиб арайилан хъанара убхъуз ккун хьибди. 14Хъа узу шид тувну гъубхъур сану гьич зат харгидар. Гьаз гъапиш Узу дугъаз туву шид зат ккудудубкӀру уьмур тувру яшайишдин булагъдиз илтӀибкӀиди+.

15– Я аьхю кас! – кӀуру Дугъаз дишагьлийи, – Узуз сарун затра шид ккун даршлуганси ва мина дидиз дяргъруганси гьадму шид чава!

16Душну яв жилирра гьамина хъади гъач, – кӀуру Исайи.

17– Узухъ жилир хътарзухъ, – гъапи дишагьлийи.

– Уву, жилир хътарзухъ кӀури, дюзди гъапива, – кӀуру Исайи дугъаз. – 18Фицики уву хьуб ражари швувахь гъахьунва, хъа гьамусяаьтди увухъ хъайир яв жилир дар. Уву дюз гъапунва.

19– Я аьхю кас! – кӀуру Дугъаз дишагьлийи, – Уву пайгъамбар вуди рякъюразуз+. 20Ич абйир гьатму дагъдиина икрамназ гъюри гъахьну, хъа учву, жугьдари, кӀурачва, икрам апӀуз анжагъ ЕрусалимдизтӀан душну ккундар+.

21Исайи дугъаз кӀуру:

– Хъугъ Узухъ, дишагьли, гьамус учву я му дагъдиин, я Ерусалимдиъ ихь Адашдиз икрам апӀидарчва – гьациб вахт улубкьура. 22Учвуз, самариялуйириз, учву фтиз икрам апӀурашра, аьгъдарчвуз. Хъа учуз, жугьдариз, учу фтиз икрам апӀураш, аьгъячуз, фицики уьрхювал жугьдарихьанмина гъибди+. 23Хъа гьациб вахт улубкьидики, ва думу улубкьузра улубкьна, халис икрам апӀрудари Адашдиз рюгьнииндина гьякьвалиинди икрам апӀиди. Ихь Адашди, иллагьки, гьамцдар икрам апӀрудар агура+. 24Аллагь Рюгь ву ва гьаддиз Дугъаз икрам апӀрудари рюгьнииндина гьякьвалиинди Дугъаз икрам дапӀну ккунду+.

25– Месигь дуфну ккуниваликан узуз аьгъязуз, – гъапи дишагьлийи. – Думу гъафиган, Дугъу учуз варибдикан ктибтиди+.

26– Гьадму уву кӀурайи Адми увухъди улхура. Узу вуза Месигь, – кӀуру Исайи+.

27Гьадму арайиъ Исайин ученикар гъюру ва, Дугъу дишагьлийихъди гафар апӀури дябкъну, дурар мюгьтал шулу. Амма сарира Дугъхьан, фу ккунди аш, вая дугъахъди гафар гьаз апӀураш, гьерхундайи.

28Дишагьлийи чан шид айи гвар гъибтну, шагьриз хъадакну, адмийириз кӀуру:

29– Узухъди гъачай ва узу йиз уьмриъ гъапӀу вари ляхнарикан ктиту Касдиз лигай. Мумкин ву Думу Месигь хьузра?

30Дурар шагьриан удучӀвну, Гьадгъахьна гъягъюру.

31Хъа му вахтна ученикари Исайикан:

– Я Мялим, фукӀа ипӀина, – кӀури, тӀалаб апӀурайи.

32– Узухь гьациб хураг хьазухьки! Дидкан учвуз аьгъю хьузра аьгъдарчвуз, – гъапи Дугъу.

33Гьадмуган ученикари чиб-чпихьан гьерхру: «Белки Дугъаз ипӀруб шликӀа гъабхнушул-гьа?»

34Исайи дурариз кӀуру:

– Йиз хураг Узу Гьаурин ният тамам апӀуб ва Дугъан ляхин ккудубкӀуб вуйиз+. 35ХутӀил убзури, учву кӀури шулчва: «Юкьуб вазсана – ва иганра хъубкьди». Хъа магьа Узу учвуз кӀураза: улар арццай ва хутӀлариз лигай – дурар ургуз хъуркьна+. 36Убгурайири гьамустӀанра чан гьякъи гъадабгъура ва зат ккудудубкӀру уьмриз бегьер уч апӀура, гъубзурра ва гъубгурра – кьюридра сабси шад хьпан бадали+. 37«Сари убзуру, тмунури ккадабцӀуру» кӀуру мисал гьамци вуйиган гьякь ву. 38Узу гьаъразачву, учву убгбан бадали, учву зегьмет дизригушваз. Жарадари зегьмет гъизигну, хъа учву дурарин зегьметнан бегьер уч апӀурачва.

39Му шагьриан вуйи самариялуйирикан гизафдар Исайихъ хъугъру, фицики му дишагьлийи Дугъкан дурариз дупнайи: «Дугъу йиз уьмриъ узу гъапӀу вари ляхнарикан ктибтунзуз». 40Самариялуйири, Исайихьна дуфну, Думу чпихь гъузуб тӀалаб апӀуру. Ва Думу дурарихъди кьюд йигъан гъузру. 41Исайи дурариз гъапӀу ктитбариинди Дугъахъ хъанара гизафдар хъугънийи. 42Дурари думу дишагьлийиз кӀуру: «Сифте учу Исайихъ яв гафариз дилигну хъугъунча. Хъа гьамус Дугъахъ учу ич-учʼинди хъебехъну хъугърача, ва аьгъячуз: Думу дугъриданра дюнʼя уьрхру Месигь ву»+.

Зурба гъуллугъчийин бай сагъ апӀуб

43Кьюд йигълан Иса, дилин удучӀвну, Галилей уьлкейиз гъягъюру, 44фицики Дугъу Чав мидиз улихьна гъапнийи: «чан ватандиъ пайгъамбрин гьюрмат даршул»+. 45Галилейиз гъафиган, душван агьлари Иса хушʼвалиинди кьабул апӀуру, гьаз гъапиш Ерусалимдиз Пасхайин машквраз гъушиган, дурариз Дугъу гъапӀкьандар вари дяркънайи, фицики дурарра гьадму машквраъ айи+.

46Иса хъана Чав шид чяхриз илтӀибкӀу Кана кӀуру Галилей уьлкейин шагьриз гъягъюру. Гьадму вахтна Кафернагьум шагьриъ паччагьдин гьякимдрарикан сар яшамиш шулайи ва дугъан бай яманди иццурайи+. 47Иса Ягьудия уьлкейиан Галилейиз дуфнайибдикан деебхьну, думу Дугъахьна гъюру ва, чан йикӀру гьялнаъ айи бай сагъ апӀуз Кафернагьумдиз гъач, кӀури, Исайиз миннатар апӀуру.

48– Учвкан саркьан, аьламатар ва аьжайиб лишнар дярякъкьан гагьди, хъугъуз ккайидар дарчва! – гъапи дугъаз Исайи+.

49– Я аьхю кас! Йиз бай йикӀайиз гъача! – кӀури, паччагьдин гьякимдар Дугъаз хъана ккарагуру.

50– Хулаз гъарах, яв бай яшамиш шули гъузди, – кӀуру Исайира. Ва му адми Исайин гафарихъ хъугъру ва рякъюъ учӀвру. 51Рякъюъ дугъаз чан гъуллугъчйир алахьуру ва дурари дугъаз: «Яв бай сагъ гъахьну», кӀуру. 52Дугъу дурарихьан: «Бализ филаси рягьят гъабхьну?» – пну, гьерхру. «Накь лисхъан дугълан убцрушин алдабхьну», – гъапи дурари.

53Мушвʼин балин адашдиз, чан бай Исайи: «Яв бай яшамиш шули гъузди», гъапи вахтна сагъ гъашиб аьгъю шулу, ва дугъан вари хуландар Исайихъ хъугънийи+.

54Му Ягьудияйиан Галилейиз гъафихъан Исайи улупу кьюбпи аьламат вуйи+.

5

Вифезда гьямамназ ккилигурайир сагъ апӀуб

5^1Дидхъан саб цӀиб вахтналан жугьдарин машквар улубкьуру ва Иса Ерусалимдиз гъягъюру.

2Ерусалимдиъ Марччарин латар кӀурушвахь, жугьуд чӀалниинди «Вифезда» (Рягьимлувалин хал) кӀуру саб кахъру гьямам хьайи. Дидихьна элеркнайи гъвандин мурхьлар ккудукьнайи хьуб дегьлиз гъюрайи. 3Гьадму хьубиб дегьлизарра ацӀну фалиж кайидар ва майифдар ади шуйи. Дурар, фила шид ккибикьуз хъюгъруш, гьаддиз ккилигури шуйи. 4Фицики Аллагьдин малайикди бязи вахтари, гъюри, шид ккибикьуйи ва, шид ккибикьхъан сифте вуди фуж учӀвиш, гьадму, чак фициб уьзур кашра, сагъ шули гъахьну. 5Мушваъ сумчӀурна миржид йисан иццурайи сар кас айи. 6Исайиз думу дахънади дяркъну ва хайлин вахтна иццурайиб аьгъяди, дугъхьан гьерхру:

– Сагъ хьуз ккундунуз?

7– Йиз аьхюр, – жаваб туву иццурайири, – ккун даршулин. Аммаки, шид ккибикьубси, штук кучӀвуз узуз кюмек апӀру адми шуладар. Хъа узу кучӀвуз хъюгъиган, узутӀан ухди душвак жарар кучӀвнади шула.

8– Гъудужвну, яв ахинра гъадабгъну, гъарах, – кӀуру дугъаз Исайи+. 9Ва думу дишлади сагъ духьну, чан ахинра гъадабгъну, гъягъюру.

Думу султ йигъ вуйи. 10Гьаддиз жугьдарин гьюкумдрари сагъ гъаши касдиз кӀуру:

– Гъи султ йигъ ву, гьаддиз Къанундиинди ахин гъабхуз ихтияр адар!

11– Узу сагъ гъапӀури: «Ахин гъадабгъну гъарах», гъапунзуз, – гъапи дугъу.

12– Хъа фуж ву думу Адми, увуз: «Ахин гъадабгъну, гъарах», гъапир? – гьерхру дурари.

13Сагъ духьнайириз, Думу фуж вуш, аьгъдайи, фицики гьадушваъ аьхючӀвеъ халкь ади, Иса гьадраригъ рякъюри имдайи.

14Хъасин Исайи, гьадму кас Чаз Аллагьдин хулаъ алахъиган, дугъаз гъапи:

– Магьа лиг, уву сагъ гъахьунва, сарун гунагь ляхнар мапӀан, даршиш митӀан артухъ пис гьял хьибдияв.

15Му касди гьамус душну, учв сагъ гъапӀур Иса ву, кӀури, жугьдарин гьюкумдрариз хабар дебккру. 16Жугьдарин гьюкумдрар, Исайи му ляхин султ йигъан гъапӀну кӀури, Дугъахъ хъергуз хъюгъру+. 17Хъа Исайи дурариз жаваб тувру:

– Йиз Адаш гьарган лихури шулу, Узура лихураза.

18Жугьдарин гьюкумдрари Иса, неинки Дугъу султ йигъандин къайда гъючӀюбгъну кӀури, хъа гьацира, Аллагьдин Бай вуза, кӀури, Учв Аллагьдихъди барабар апӀурайиган, айибтӀан артухъ Думу йивну йикӀуз чпин кьаст ижми апӀуру+.

Балин кьудрат

19Исайи дурариз кӀуруки:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: сабан Чан Адашди гьапӀраш дярябкъкьан гагьди, Балхьан Чан-Чаинди фукӀара апӀуз шулдар. Адашди гьапӀраш, Балира гьадму апӀура. 20Адашдиз Бай ккунду, ва Дугъу Чав апӀурайидар вари Бализ улупура. Дугъу Бализ бегьем артухъ улупиди ва учву мегьел мюгьтал хьуз ккимичва+. 21Адашди гъачӀидар чӀиви апӀруси ва дурариз уьмур тувруси, гьаци Балира Чаз ккунириз уьмур тувди+. 22Адашди саринра суд апӀурадар;+
23варидари, фици Адашдин гьюрмат уьбхюраш, гьаци Балинна гьюрмат уьбхбан бадали Дугъу вари суд апӀру гьюкум Балихьна тувна. Шли Балин гьюрмат уьбхюрадарш, гьадгъу Думу гьау Адашдинра гьюрмат уьбхюрадар+. 24Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: шлиз Йиз Гаф ебхьураш ва фуж Узу Гьаурихъ хъугъраш, гьацири зат ккудудубкӀру уьмур гъазанмиш дапӀна, дицир суддин улихь дийигъидар. Дицир гьамустӀанра, дукӀну хьувалихьан, гьаргандин уьмриъ учӀвна+. 25Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: вахт улубкьура – сану улубкьнура ву! – дийихнайидариз Аллагьдин Балин дих ебхьиди, ва гъеебхьдар гьаргандин уьмрихьна чӀиви хьиди+. 26Фици Адаш уьмрин булагъ вуш, гьаци Байра Дугъу уьмрин булагъ гъапӀну+. 27Ва Дугъу Бализ суд апӀру гьюкумра тувна, фицики Думу Инсаниятдин Бай ву+. 28Учву мидʼин мюгьтал махьанай, вари накьварик кайидариз Аллагьдин Балин сес ебхьру вахт улубкьура ва накьвариан удучӀвиди+. 29Фужари ужʼвал гъапӀнуш, дурар яшайишдиз чӀиви духьну удучӀвиди; фужари писвал гъапӀнуш, дицдар чпин суд апӀбан бадали удучӀвиди+. 30Узхьан Йиз хусуси гьюкмиинди фукӀа апӀуз шулдарзухьан. Узу кӀураза Узуз Аллагьдихьан ебхьурайиси ва Йиз суд дишуб ву, фицики Узу Узуз ккуниб апӀурадарза, хъа Узу Гьауриз ккуниб апӀураза+.

Исайикан шагьидвал

31Эгер Узу Узкан адмийириз ктибтури гъашиш, дурар Узухъ хътругъубра мумкин ву+. 32Аммаки Узкан ктибтру жара Шагьид а, ва Узуз аьгъязуз, Дугъу Узкан ктибтурайиб гьякь вуйивал. 33Учву Ягьʼяйихьна адмийир гьаунчва, ва дугъура вари гьамрар гьякь вуйиб тасдикь гъапӀну+. 34Хъа Узу адмийирин шагьидвалилан асиллу дарза: Узу му вари, учву уьрхбан бадали кӀураза. 35Ягьʼя убгури акв туврайи чирагъсир вуйи, ва учву дугъан акв шадвалиинди цӀиб вахтназтӀан кьабул гъапӀундарчва+. 36Амма Узуз, Йиз гьякьнаан Ягьʼяйи гъапивалтӀан хъанара мюгькам шагьидвал азуз, фицики, Адашди Узуз апӀин дупну, Узу апӀурайи ляхнари, Узу Адашди гьаур вуйиб тасдикь апӀура+. 37Гьаци Узу гьау Адашдира Узкан шагьидвал апӀура. Хъа учвуз Дугъан дих затра гъеебхьундарчвуз, ва учвуз Думу затра гъяркъюндарчвуз. 38Ва учву ичв кӀваъ Дугъан Гаф уьбхюрадарчва, фицики Дугъу гьау Узухъ хъугърадарчва. 39Учву Гирами китабар дурхну ахтармиш апӀурачва, фицики дурариан гьаргандин уьмур гъазанмиш апӀуз шулу кӀури, фикир апӀурачва, хъа Гирами китабариъ Узкан дибикӀна+. 40Гьаци вушра, зат ккудудубкӀру уьмур учвуз хьпан бадали, учвуз Узухьна гъюз ккунди адарчвуз. 41Узуз инсанарин тярифар лазим дарзуз+. 42Хъа Узуз учву аьгъюдар вузуз ва учвуъ учвуз Аллагьдихьна вуйи масанвал адрувалра аьгъязуз. 43Узу Йиз Адашдин ччвур бадали учвухьна дуфназа, хъа учву Узу кьабул апӀурадарчва, хъа эгерки сар жара фуж-вуш, чан чаинди чан тярифар апӀури учвухьна гъафиш, кьабулра апӀурчва+. 44Учву сар-сарин тярифар апӀури, сар Аллагьдихьан вуйи тярифарихъ хъергну даршлуган, учву Узу фици кьабул апӀидичва+? 45Узу Адашдин улихь учву тахсир апӀур, кӀури, фикир мапӀанай. Учву тахсиркрар апӀрур Муса хьиди, фицики учву гьадгъуин умудлу вучва! 46Эгер учву дугъридан Мусайихъ хъугърайиш, Узухъра хъугърийчва, гьаз гъапиш дугъу Узкан дибикӀна. 47Хъа эгер учву дугъу гъидикӀдарихъ хъугъри адарш, Йиз гафарихъ фици хъугъдичвахъа?

6

Хьуд агъзур тухъ апӀуб

6^1•Гьамдихъан Иса Галилей гьюлин тмуну гъирагъдихъ хъайи Тивериад шагьрин аьтрафарихъна гъягъюру. 2Исайихъди гизаф халкьра гъюри гъахьну, гьаз гъапиш дурариз Дугъу аьзарлуйириз гъапӀу аьламатар дяркънайи. 3Хъа Иса, дагъдиина за духьну, Чан ученикарин кьялаъ деъру. 4Жугьдарин Пасхайин машквар багахь шулайи+. 5Исайи, улар за гъапӀиган, Чахьна хайлин халкь гъюради дябкъну, Филипдиз кӀуру:

– Мурариз ипӀуз ухьу гьамкьан уьлер наънан гъадагъухьайкӀан+?

6Исайи му, Филип ахтармиш апӀузди гъапиб вуйи, фицики Дугъаз гьапӀруш улихьмиди аьгъяйи.

7– Дурариз варидариз уьлин саб кьацӀкьан ккубкьбан бадали, уьл гъадабгъуз кьюдварж динар пулра гьудрубкӀур, – жаваб туву Филипди.

8Исайин жара ученик Петрин чве Андрейи кӀуру:+

9– Мушваъ сар балихь хьуб мухан уьлна кьюб балугъ хьа, хъа гьамукьан халкьдиз дурарикан фу шулухъа?

10– Дурарихьди деуз гъитай, – гъапи Исайи.

Думу йишвʼин гизаф укӀ алийи ва дурар гьадушвʼин деъру. Дурарин кьадар хьуд агъзуртӀан артухъ вуйи.

11Исайи Аллагьдиз баркаллагь дупну, уьлер гьудутӀну, деънайидариз тувру. Ва балугъарра гьаци дапӀну, гьардиз чаз ккунибкьан тувру+.

12Адмийир ацӀбалан кьяляхъ, Исайи ученикариз кӀуру:

– Зяя дархьбан бадали, хъригъу кьацӀар уч апӀинай.

13Дурари ипӀуз хъюгъруган, хьуб уьл вуди, гьадрарихъан хъригъу кьацӀар уч гъапӀиган, йицӀикьюб тавра шулу. 14Исайи гъапӀу му аьламат гъябкъиган, адмийири пуз хъюгъю:

– Му Кас якьинди дюнʼяйиз дуфну ккуни Гьадму Пайгъамбар ву! –+
15Адмийири Чакан гужниинди чпин паччагь апӀуз ккунди айиб аьгъяди, Иса хъана, ялгъузди гъузбан бадали, дагълариз гъягъюру.

Иса гьюлилантина гъягъюб

16•Хябяхъ шулади, Исайин ученикар гьюлихъна ктучӀвуру. 17МучӀура шулайи, хъа Иса дурарихьна мегьел гъюри адайи. Дурар, люткейиъ эъну, гьюлин тмуну гъирагъдихъ хъайи Кафернагьумдиз рякъюъ учӀвру. 18Гужал микӀ хъивну, гьюлиин лепйир ягъал-ягъал хьуз хъюгъру. 19Гъирагъдихъан хьуб-йирхьуб километр манзилназ сирнав гъапӀган, дурариз гьюлин лепйириланмина люткейихьна ликри гъюрайи Иса рякъюру ва гизаф гучӀ шулу.

20– Му Узу вуза, гучӀ мапӀанай! – кӀуру Исайи.

21Дурариз Думу люткейиъ итуз ккун гъабхьнийи, аммаки, фу лигурва, дурар чпи гъярайи гъирагъдихъна хъуркьнади шулу.

Адмийир Исайихьна ахмиш шула

22Хъайигъан гьюлин тлихъан гъирагъдихъ гъузу халкьдин гьюлин гъирагъдихъ саб люткетӀан хътарди хьуб ва дидиъра ученикар эъну гъушуб, хъа Иса, кӀуруш, дидиъ эдреуб кӀваин шулу. 23Гьадмуган Тиверияйиан гъафи сякьюдар люткйир, Агъайи баркаллагь дупну, халкьди уьл гъипӀу йишвахьна гъюру. 24Мушваъ я Иса, я Дугъан ученикар адруб гъябкъиган, дурари люткейиъди, Иса агури, Кафернагьумдиз сирнав апӀуру.

Иса – уьмрин уьл

25Иса гьюлин тмуну гъирагъдихъ дагну, Дугъаз дурари кӀуру:

– Мялим! Уву мина фила гъафунва?

26Исайи дурарин суалназ кӀуру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: Йиз аьламатнан лишнарин учву гъавриъ а кӀури, Узу агурадарчва, хъа Узу туву уьли учву тухъ апӀбаз лигну агурачва! 27Ухди пуч шлу му дюнʼяйин хураг бадали ваъ, хъа гьаргандин уьмур тувру ва зат пуч даршлу хураг бадали чалишмиш йихьай. Гьациб уьмур учвуз Инсаниятдин Бали тувра, фицики ихь Адаш Аллагьди Инсаниятдин Бай Чан кьудратниинди, печать йивну, лишанламиш дапӀна.

28– Аллагьдиз хуш шлу ляхин апӀбан бадали, учу гьапӀну ккун? – пну, гьерху дурари.

29Исайи жаваб туву:

– Магьа Аллагьдиз ккуниб: Дугъу Гьаурихъ хъугъай+.

30– Уву Дугъу Гьаур вуш, учу Увухъ хъугъбан бадали, Уву учуз фициб аьламат улупидива? – гьерхру дурари. – Уву гьапӀдива+? 31Ич ата-бабйири ичӀи чюлиъ манна ипӀуйи. Мидкан Гирами китабариъра гьамци дибикӀна: «Дугъу дурариз ипӀуз уьл аьршариан гьапӀну».

32Исайи жаваб туву:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: учвуз аьршариан уьл гьапӀур Муса дар. Учвуз гьякь уьл аьршариан туврайир Йиз Адаш ву. 33Фицики Аллагьдин уьл – аьршариан дуфну, му дюнʼяйиз уьмур бахиш апӀурайи Гьадму Кас ву.

34– Я ич аьхюр, – кӀуру дурари, – учуз гьациб уьл гьамусдихъантина гьаргандиз чава!+

35Исайи дурариз кӀуру:

– Узу вуза уьмур хурайи уьл. Фуж узухьна гъюруш, затра гашди гъузидар. Узухъ хъугънайир гьич затра харгидар+. 36Хъа Узу учвуз улихьнасира дупнайзачвуз, учвуз Узу рякъюрачвуз кӀури, хъа учву хъугъри гъахьундарчва. 37Йиз Адашди Узʼина аманат гъапӀу гьарсар кас Узухьна гъиди ва, Узухьна гъафир, Узу гьич затра хътӀурккидарза+. 38Фицики Узу аьршариан, Узуз ккуниб апӀуз ваъ, хъа Узу Гьаурин ният тамам апӀуз дуфнайир вуза+. 39Хъа магьа Узу Гьаурин ният – Чав Узʼина аманат гъапӀдарикан гьич саркьан Узу дургуз гъидритуб, хъа гъияматдин йигъан дурар вари уьмрихьна кьяляхъ апӀуб+. 40Даршуз магьа Йиз Адашдиз ккундайиб: Чан Бай рякъруриз ва Дугъахъ хъугъру гьарсар касдиз гьаргандин уьмур хьуб. Узу думу гъиямат йигъан гьаргандин уьмрихьна хътаидиза+.

41Исайи: «Узу уьл вуза, аьршариан дуфнайи», – гъапну, кӀури, жугьдарик иц кабхъру.

42– Му Юсуфдин бай Иса даринхъа? – кӀуйи дурари. – Ухьуз Мугъан адашна дада аьгъдарди айинхъа? Гьаз Мугъу мици: аьршариан гъафир Вуза, кӀурахъа+?

43– Иц макабхъанай, – кӀуру дурариз Исайи, – 44Узухьна, Узу гьау Адашди гъюз гъидритиш, сарихьанра гъюз хьибдар, хъа гъафир, Узу гъиямат йигъан учв уьмрихьна хътаидиза+. 45Пайгъамбрарин Гирами китабарик дибикӀна: «Аллагьди дурариз варидариз улупиди». Гьарсар Адашдихъ хъпехъур ва Гьадгъухъан аьгъю гъапӀур Узухьна гъюру. 46Анжагъ Аллагьдихьан ГъафиризтӀан гъайри, гьеле гьич саризра Адаш гъяркъюндар+. 47Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: фуж хъугъраш, гьадгъу гьаргандин уьмур гъазанмиш дапӀна. 48Узу уьмрин уьл вуза. 49Ичв ата-бабйири ичӀи чюлиъ чпиз Аллагьди гьапӀу манна ипӀури гъахьну ва имбударси дурарра гъийихну. 50Хъа аьршариан гъафи Уьл дициб дар: шли Думу гъипӀиш, дицир затра йикӀидар. 51Узу вуза аьршариан гъафи чӀиви уьл. Шли думу Уьл гъипӀиш, гьадму зат ккудудубкӀрубкьан яшамиш хьиди. Узу туврайи уьл – му йиз беден вуйиз. Узу думу, дюнʼяйин уьмур бадали, тувраза+.

52Гьадмуган жугьдари:

– Дугъхьан ухьуз ипӀуз Чан беден фици тувуз хьибди?! – кӀуйи, ва дурарин арайиъ яман гьюжат абхъру.

53Исайи дурариз жаваб тувру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: эгер учву Инсаниятдин Балин беден дирипӀиш ва Дугъан ифи дурубхъиш, учвуз уьмур рубкьидар+. 54Йиз беден ипӀруриз ва Йиз ифи убхъруриз гьаргандин уьмур хьибди, ва Узу дицир гъиямат йигъан уьмрихьна чӀиви апӀидиза. 55Йиз беден – магьа гьякьди вуйи хураг, Йиз ифи гьякьди вуйи убхъруб ву. 56Шли Йиз беден ипӀураш ва Йиз ифи убхъураш, гьадму Узуъ яшамиш хьиди, хъа Узу дугъаъ яшамиш хьидиза+. 57Узу гьау чӀиви Адашдиантина Узу фици яшамиш шулаш, гьаци Йиз беден ипӀурайидарра Узʼантина яшамиш хьиди. 58Аьршариан гъафи Уьл магьа гьамциб ву. Хъа думу ичӀи чюлиъ ичв ата-бабйири гъипӀу завариан гъафи маннасиб дар – хъасин, гьар чан аьжалниинди, дурарра гъийихнийи. Хъа шли аьршариан вуйи гьаму Уьл ипӀураш, гьадгъу зат ккудудубкӀру уьмур хъапӀди.

59Гьамци аьгъювалар улупуйи Исайи Кафернагьумдин жугьдарин мистаъ.

Гьаргандин уьмрикан улупуб

60Дугъан ученикарикан гизафдари, му гафар гъеерхьиган, кӀури гъахьну:

– Мурар фу аьжайиб гафар ву? Мурар шлихьан аннамиш апӀуз шул!

61Хъа Исайи, Чан ученикар нарази вуйиб аьгъяди, дурариз гъапи:

– Йиз гафари учвук гучӀ капӀрайин? 62Хъа учву, Инсаниятдин Бай Учв наънан гъафнуш, гьадина за шули рякъруган гьапӀдичва+? 63Беден фукӀа дар, анжагъ Рюгь ву уьмур хурайир. Узу учвуз кӀурайи гафариъ уьмрин Рюгь а+. 64Аммаки ичв арайиъ хътругърударра а.

ИкибаштӀан, Исайиз гьеле дюнʼя ккебгъайиз аьгъяйи: фужар Чахъ хъугъдайиш ва Учв шли масу тувуйиш+. 65Дугъу давам апӀуру:

– Гьаддиз учвуз гъапнийза Узу: анжагъ шлиз Адашди улупнаш, гьадму Узухьна гъиди. 66Гьаддихъан Исайин ученикарикан гизафдар Дугъхъан хътакнийи ва Дугъахъди шули гъахьундайи. 67Гьадмуган Исайи Чан йицӀикьюрид ученикарихьан гьерхру:

– Белки учвузра Узхъан хътакуз ккунди ашулчвуз?

68– Агъа, – жаваб туву Симон Петри, – учу шлихьна гъягъидихъа? Зат ккудудубкӀру уьмур тувру гафар Увухь хьавухь. 69Гьамус учу хъугърача ва аьгъячуз, Уву Аллагьдин Гирамир вуйиб+.

70– Узу дайкӀана учву йицӀикьюридра ктагъур? – гъапи дугъаз жаваб вуди Исайи. – Хъа учвкан сар иблис ву+.

71Исайи му Искариотдиан вуйи Симондин бай Ягьудайикан кӀурайиб вуйи. Дугъу, учв йицӀикьюрикан сар вуйири, хъасин Иса масу тувнийи+.

7

Иса машквраз гъягъбакан

7^1Дидхъантина Иса Галилей уьлкейиъ лицури гъахьну, гьаз гъапиш Дугъаз Ягьудия уьлкейиз гъягъюз ккунди адайи, фицики душваъ Думу жугьдарикан бязидариз йикӀуз ккунди айи+.

2Гьадму вахтна жугьдарин Пажарин машквар багахь шулайи. 3Ва гьаддиз Исайин чвйири дугъаз кӀуру:

– Уву мушвʼан, Уву апӀурайи ляхнар Яв ученикаризра рякъруси, Ягьудия уьлкейиз машквраз гъарах+. 4Сарира чан гьунарар жиниди апӀури шулдар. Гьарсариз ккунду чибкан адмийириз аьгъю дубхьну. Хъа Уву гьацисдар гьунарар апӀураваки, гъит Увкан вари дюнʼяйиз аьгъю ибшри!

5Дугъан чвйиркьан Дугъахъ хъугъри гъахьундар.

6Исайи дурариз кӀуру:

– Йиз вахт мегьел гъафундар, хъа ичв фуну вахтна вушра хай шуличв+. 7Му дюнʼяйихьан учву даккун апӀуз хьибдар, хъа Узу даккунди ву, фицики Узу дидин вари ляхнар писдар, гунагьвалиндар ву, кӀураза+. 8Хъа машквраз учву гъарахай. Узу думу машквраз гъягъидарза, Йиз вахт мегьел улубкьнадар.

9Гьамци дупну, Иса Галилей уьлкейиъ гъузру. 10Саки Чан чвйир машквраз гъушхъан, Исара жиниди гьадина гъягъюру.

11Жугьдарин гьякимари машквран вахтна Иса агуйи. «Наан а гьадму Адми?» – гьерхуйи дурари. 12Дугъкан халкьдин арайиъ гизаф гьюжатар ахьнайи: садари, Думу ужур ву, хъа тмундари, Дугъу халкь алдатмиш апӀура, кӀуйи. 13Амма гьюкумдрарихьан гучӀбу, Дугъкан ачухъди сарира кӀурдайи+.

Исайи Аллагьдин хулаъ аьгъювалар улупуб

14Иса Аллагьдин хулан гьяятдиз дуфну, аьгъювалар улупуз хъюгъган, машквран гьацӀ вахт дубшнайи. 15Жугьдар мидʼин мюгьтал духьнайи.

– Мугъаз наънан гьамкьан аьгъяйкӀан? – кӀуйи дурари. – Дугъу наанкӀа дурхнадар, аьхир.

16Исайи гъапи:

– Йиз аьгъювалар Йиздар дар, хъа Узу Гьауриндар ву+. 17Шлиз Дугъан ният тамам апӀуз ккундуш, гьацириз гьаму аьгъюваларикан аьгъю хьибди, дурар Аллагьдихьан вуш, даршиш Узу Йиз Узкан кӀурайидар вуш. 18Шли чан-чахьан кӀураш, гьацири чаз хусуси ад гъазанмиш апӀура. Хъа шли чав гьауриз ад гъазанмиш апӀураш, гьацири дугъриди кӀура, ва дугъан кӀваъ кучӀал адар+. 19Учвуз Къанун Мусайи тувну, гьаци даринхъа? Гьаци вушра, учвкан сарира Къанун тамам апӀурадар. Узу фтин бадали йикӀуз ккундучвуз+?

20– Уву амрихъан душнава! – жаваб туву гъварч духьнайидари. – Шлиз Уву йикӀуз ккунди а+?

21Исайи дурариз жаваб вуди гъапи:

– Узу саб аьламат улупайизра, учву вари мюгьтал духьначва. 22Мусайи учвуз суннат апӀин гъапну, дугъридан, думу Мусайихьан дар, хъа ата-бабйириланмина дуфнайиб ву, ва учву султ йигъанра кмиди суннат апӀури шулчва. 23Мусайин Къанун дючӀрюбгъбан бадали, учву султ йигъанра адмийин суннат апӀураш, Узу султ йигъан адми сагъ гъапӀну кӀури, Узʼин хъял гьаз иливначва+? 24Зиълан лишнариинди суд мапӀанай, суд апӀинай дугъри вуйи суддиинди!+

Адмийири Иса Месигь вуди гьисаб апӀуб

25Ерусалимдиан вуйи бязи агьлари кӀуйи:

– Му ихь гьякимари йикӀуз ккайи Адми даринхъа? 26Лигайчва, Дугъу ачухъди аьгъювалар улупура ва сарира Дугъаз фукӀара кӀурадар. Мумкин ву, гьякимариз Думу дугъриданра Месигь вуйиб аьгъю гъабхьнушул? 27Амма ухьуз, Гьадму Кас наънан вуш, аьгъяхьуз. Хъа Месигь гъафиган, саризра аьгъю хьидар, Думу наънан вуш+.

28Ва гьадмуган, Аллагьдин хулаъ аьгъювалар улупурайиган, Исайи аьхю сесниинди гъапи:

– Узура аьгъячвуз, Узу наънан вушра, аьгъячвуз. Гьаци вушра Узу Узхьан гъафир дарза. Шли Узу гьаънуш, Гьадгъахъ хъугъуз хай шулу, аммаки Думу учвуз аьгъдарчвуз. 29Хъа Думу Узуз аьгъязуз, фицики Узу Гьадгъухьан гъафир вуза ва Узу Гьадгъу гьаъну+.

30Гьадмуган дурариз Думу дисуз ккун шулу, амма сарира Дугъак кучундар, гьаз гъапиш Дугъан сяаьт дуфнадайи+. 31Халкьдикан гизафдар Дугъахъ хъугънийи ва дурари кӀуйи: «Месигь гъафиган, Дугъхьан Гьаму КасдихьантӀан артухъ аьламатар улупуз шулинхъа?»+

Жугьдар Иса дисуз чалишмиш хьуб

32Исайикан халкьдин арайиъ гьамцдар гафар-чӀалар деерхьну, фарисйирина жугьдарин аьхюну маллйири Думу дисуз Аллагьдин хулан гъаравлар гьаъру.

33Гьадму вахтна Исайи халкьдиз кӀурайи:

– СацӀибсана Узу учвухъди гъуздиза, хъасин Узу мина Гьаурихьна хътакидиза+. 34Узухъ лицури хьидичва, хъа дихъидарчвуз, гьаз гъапиш учвхьан Узу наан шулуш, гьадина гъюз хьибдарчвухьан+.

35Жугьдари чпин арайиъ кӀури гъахьну:

– Думу, ухьхьан агуз даршлуси, наана гъягъюз ккайкӀан? Белки Дугъаз, Грек уьлкейин шагьрариз душну, дурарин арайиъ яшамиш шулайи ихь агьалйириз вая грекариз аьгъювалар улупуз ккунди ашул гьа? 36Дугъу ухьуз: «Узу агури хьидичва, хъа дихъидарчвуз», ва «Узу наан шулуш, гьадина гъюз хьибдарчвухьан», – гъапи гафариинди Мугъаз фу пуз ккунди айкӀан?

Исайи Гирами Рюгьнакан пувал

37Машкврин аьхиримжи, вартӀан машгьур йигъан Исайи, гъудужвну, аьхю дихниинди кӀуру:

– Фуж дахаргнаш, гъит гьадму Узухьна гъюри!+
38Ва фуж Узухъ хъугъраш, гъит гьадгъу убхъри! БикӀбариъ кӀура: «Дугъан кӀваан чӀиви штарин нирар ахмиш хьиди».

39Исайи гьамци Гирами Рюгьнакан гъапнийи. Думу Исайихъ хъугънайидариз рукьиди. Думу вахтназ Гирами Рюгь мегьел тувну адайи, гьаз гъапиш Иса сабан Аллагьдин аднаъ ахънадайи+.

Жугьдарин улихь-кӀулиъ айидар Исайихъ хътругъуб

40Му гафар гъеерхьиган, халкьдин арайиан сякьюдари кӀуру:

– Му дугъриданра Пайгъамбар ву.

Хъа жарадари кӀуйи:

– Му Месигь ву!+

41– Галилей уьлкейиан Месигь гъюб мумкин вуйинхъа? – къаршуди кӀуйи дурариз. – 42Гирами китабариъ, Месигь Давудрин насликан ва Давуд бабкан гъахьи Вифлеем шагьриъ Думу бабкан хьиди, кӀура+.

43Гьамци Исайин гьякьнаан халкьдин арайиъ гьюжат абхънийи+. 44Дурарикан бязидариз Иса дисуз ккун гъабхьнийи, аммаки сарира Дугъʼина хил за гъапӀундайи.

45Хъа Иса дисуз гьау Аллагьдин хулан гъаравлар жугьдарин аьхюну маллйирихьна ва фарисйирихьна кьяляхъ хътакнийи.

– Думу гьаз дидисну гъахундарчва? – гьерху дурари гьаъдарихьан.

46– Гьадму Касдиси мегьел гьич сарира саб вахтнара кӀури гъахьундар! – жаваб тувнийи гъаравлари.

47– Гьаяман, Дугъу учвура алдатмиш гъапӀуншалчву гьа? – гъапи дурариз фарисйири. – 48Гьюкумдрарикан Дугъахъ гьич фужкӀа хъугънинхъа? Ясана фарисйирикан фужкӀа+? 49Дугъахъ хъугърудар Къанун аьгъдру авамар ву ва дурар Аллагьдин нянайикк ккайидар ву!

50Хъа дурарин арайиъ улихьна вахтари Исайихьна гъафи Никодим кӀуру кас айи, ва дугъу дурариз гъапи:+

51– Ихь Къанунди ихтияр туврайинхъа, сабан адмийихъ хъпебехъди ва дугъу ву тахсир гъапӀнуш аьгъю дарапӀди, дугъан суд апӀуз?

52– Гьаяман, увура Галилей уьлкейиан вушала гьа? – гъапи дурари. – Уву Гирами бикӀбар аьгъю апӀин ва яв уву гъавриъ ахъдива Галилей уьлкейиъ гьич сар пайгъамбарра бабкан дархьуб+.

53Ва дурар алдагъну хъасин хулариз гъягъюру.

8

«Гунагь ктрури дугъʼина гъван гатӀабхьри»

8^1Хъа, Иса Елион дагъдиина гъягъюру. 2ГвачӀнин ухди Думу хъана Аллагьдин хулаъ ачмиш шулу. Дугъан багахь халкь уч хьуз хъюгъру ва Исайи, деъну, аьгъювалар улупуру.

3Гьадму вахтна Къанундин мялимарина фарисйири Исайихьна, кьяппавал апӀури гъидису дишагьли хуру ва думу халкьдин улихь дерккну, 4дурари Исайиз кӀуру:

– Мялим! Гьаму дишагьли кьяппавал апӀурайи вахтна дидиснайир ву. Му чан жилирихъди дарди, жарарихъди хъайи. 5Мусайи чан Къанундиъ мицисдариин гъван уьлюбх дупна. Хъа Уву фу кӀурава?

6Му, Иса ахтармиш апӀбан ва Дугъак тахсир кипбан бадали, саб багьна абгуз ккунди гьерхрайиб вуйи.

Амма Исайи, ис алахъну, дурариз саб фикирра тутрувди, тӀубʼинди жилиин фу-вуш бикӀури гъахьну+. 7Исайи Чахьан гьерхри хътадакрайиган, кӀул за дапӀну, дурариз кӀуру:

– Учвкан шли затра гунагь гъапӀундарш, гъит гьадгъу сарпирди му дишагьлийиина гъван гатӀабхьри!+
8Ва хъана, Чан кӀул ис дапӀну, жилиин бикӀувал давам апӀуру.

9Му гафар гъеерхьиган, аьхюдарилан хъюгъну, душвʼин алидар са-сарди гьудучӀвну гъягъюру ва аьхириъ Исана гьадму дишагьли гъузру. 10КӀул за дапӀну, Исайи дугъхьан гьерхру:

– Эй дишагьли, увук тахсир кипрайидар наши? Уву сарикьан тахсиркар гъапӀундарин?

11– Сарикьанра, йиз аьхю кас, – пну, жаваб туву дугъу.

– Узура уву тахсир апӀурадарза; гъарах ва сану гунагь ляхнар мапӀан, – гъапи Исайи+.

«Узу аьгъяйиш, Йиз Адашра аьгъю шуйчвуз»

12Кьандиси халкьдихъди Иса хъана улхуру:

– Узу му дюнʼяйиз акв вуза. Фуж Узухъди гъахьиш, дицир мучӀушнаъ улдугну хьидар, дицирихъди уьмрин акв хьибди+.

13– Уву Яв Увкан шагьидвал апӀурава, – кӀуру фарисйири. – Яв шагьидвал гьякьюб дар+.

14Исайи жаваб тувру:

– Эгена Узу Йиз Узкан шагьидвал апӀури удучӀвураш, Йиз гафарихъ хъугъуз хай шулу, фицики Узуз аьгъязуз Узу наънан гъафнуш ва наана гъягъюраш. Хъа учвуз, Узу наънан гъафнуш ва наана гъягъюраш, аьгъдарчвуз+. 15Учву сар-сарин, инсанарин уьлчмейиинди суд апӀурачва, хъа Узу саринра суд апӀурадарза+. 16Эгерки Узу ичв суд апӀуйишра, Йиз суд гьякьюб хьибдийи, фицики Узу сар дарза, Узухъди Узу гьау Адашра хъазухъ+. 17Хъа ичв Къанундиъра, кьюр касдин шагьидвалихъ хъугъуз хай шул, кӀури дибикӀнавучв. 18Учу кьюр шагьид вуча: Узу ва Узу гьау Адаш+.

19– Хъа Яв Адаш наан аяв? – гьерху дурари.

– Учвуз я Узу, я Йиз Адаш аьгъдарчвуз, – гъапи Исайи. – Эгер учвуз Узу аьгъяйиш, Йиз Адашра аьгъю шуйчвуз+.

20Му гафариинди Исайи, Аллагьдин хулан гьяятдиъ, садакьйир иврушван гъвалахъ дийигъну, аьгъювалар улупури, гъапнийи. Гьаци вушра Думу сарира гъидисундайи, гьаз гъапиш Дугъан сяаьт сабан улубкьнадайи+.

Жугьдар Исайин гъавриъ ахърадар

21Ва хъана Исайи гъапнийи:

– Багарихьди Узу гъягъюраза. Учву Узу агуз хъюгъдичва, аммаки ичв гунгьариъди йихидичву. Узу гъушушваз, учвхьан гъюз хьибдар+.

22– «Узу гъушушваз учвхьан гъюз хьибдар», – гъапиган, Мугъан фу кӀуру гаф вуйкӀан? – кӀурайи жугьдари чиб-чпигъ. – Дугъаз Учв йикӀуз ккундайкӀан дарш?

23Исайи гъапи:

– Учву исккан вуйи дюнʼяйиан вучва, хъа Узу заълан вуза. Учву гьаму дюнʼяйиан вучва, хъа Узу му дюнʼяйиан дарза+. 24Узу учвуз гъапунзачвуз:

«Гунгьариъди йихидичву!» Узу Гьарганур Аллагь вуйибдихъ эгер учву хътругъиш, учву вари гунгьариъди йихидичву!

25– Гьаци вуйиган Уву Фуж вува? – гьерхру дурари.

– Узу учвуз гьарган бинайиан кӀурайи Гьадмунур вуза, – жаваб туву Исайи. – 26Учвкан, Узхьан гизафдар пуз ва ичв суд апӀуз шуйзухьан. Амма Узу, гьаму дюнʼяйиз Узу Гьаурихьан фу гъеебхьнуш, анжагъ гьадму кӀураза, хъа Узу Гьаур гьякьлу ву+.

27Дугъу Чан Адашдикан кӀурайибдин дурар гъавриъ ахъундайи.

28Исайи давам гъапӀу:

– Учву Инсаниятдин Бай за гъапӀиган, гьадмуган аьгъю хьибдичвуз, Узу Гьарганур вуйиб, ва Узу Йиз Узлан фукӀара дарапӀруб: Узу анжагъ Адашди улупуб кӀураза+. 29Хъа Узу Гьаур Узухьди хьа – Дугъу Узу сарди гъитнадар, фицики Узу гьарган Дугъаз ккуниб апӀураза+.

30Гьаму гафарилантина Дугъахъ гизафдар хъугънийи+.

Исайи гунгьариккан азад хьуваликан пуб

31Хъасин Исайи Чахъ хъугънайи жугьдариз гъапи:

– Эгер учву Йиз Гаф учвуъ гъюбхиш, гьякьикьи Йиз ученикар хьидичва, 32гьадмуган учвуз гьякьвал аьгъю хьибдичвуз ва диди учву азад апӀиди+.

33– Учу Ибрагьимдин наслар вуча ва саб вахтнара саризра лукӀар гъашидар дарча! – гъапнийи дурари. – «Азад хьидичва» кӀуруган, гьамдиинди Увуз фу пуз ккунди авуз+?

34Исайи дурариз жаваб туву:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: гьарсар шли гунагь апӀураш, гунагьвалин лукӀ ву+. 35ЛукӀ гьарган (девлетуйин) хизандиъ яшамиш шули гъузидар, хъа бай душваъ яшамиш гьарган хьиди+. 36Фила учвуз Бали азадвал тувиш, анжагъ гьадмуган учву азад адмийир хьидичва. 37Учву Ибрагьимдин тум вуйиб Узуз аьгъязуз, гьаци вушра учвуз Узу йикӀуз ккундачвуз, фицики Йиз Гаф учвуъ убчӀвнадар+. 38Учвуз Йиз Адашдихь гъябкъюбдикан кӀуразачвуз, хъа учву учвуз ичв адашдикан гъеебхьуб тамам апӀурачва.

39– Ич адаш – Ибрагьим! – жаваб туву дурари.

Исайи дурариз кӀуру:

– Эгена учву Ибрагьимдин чан гьякь баяр вуйиш, учву Ибрагьимдиси апӀрийчва+. 40Хъа учвуз Узу йикӀуз ккундачвуз. Чаз Аллагьдикан деебхьнайи гьякьвал учвуз улупурайи Гьадму Адми йикӀуз ккундачвуз! Гьамци гъапӀнийинхъа Ибрагьимди?! 41Ваъ, учву ичв адашдиси апӀурачва!

– Учу Къанундиинди вуйи баяр вуча! – наразивалиъ ахъу дурар. – Ич сар адаш вуйич – Аллагь!

42Исайи дурариз жаваб туву:

– Эгер ичв адаш Аллагь вуйиш, учвуз Узу ккунди хьидийчвуз, фицики Узу Аллагьдихьан гъафир вуза ва Гьадгъахьна гъягъюраза. Узу Узхьан дуфнадарзаки – Гьадгъу Узу гьаъну. 43Учву Йиз Гаф кьабул апӀурадарчва? 44Ичв адаш иблис ву, ва учву ичв адашдин интӀи тӀулар тамам апӀуз шад вучва. Хъа думу гьарган адмийир пуч апӀрур ву, ва дугъаз гьякьвал душман ву, гьаз гъапиш дугъаъ гьякьвал адар. Дугъу кучӀал апӀурайиган, кучӀал дугъан багъри чӀал ву, гьаз гъапиш думу кучӀлях ву ва кучӀларин адаш ву+. 45Хъа Узу учвуз гьякь кӀуруган, учву Узухъ хъугърадарчва. 46Учвкан шлихьан Узу, гунагьвал апӀурава, кӀури, дисуз шул? Ва эгер Узу учвуз гьякь кӀураш, гьаз учву Узухъ хъугърадарчва? 47Фуж Аллагьдинур вуш, гьадму Аллагьдин гафарихъ хъпехъура. Учву Аллагьдин даруган, гьаддиз учву Узухъ хъпехъурадарчва.

Исайи Чакан ва Ибрагьимдикан пуб

48– Дюзди кӀура учухь: Уву самариялужви вува ва амрихъан душнайир вува, – гъапи Дугъаз жугьдари+.

49Исайи жаваб туву:

– Узу амрихъан душнадарза: Узу Йиз Адашдин гьюрмат уьбхюраза, хъа учву Узу нянайиз хурачва+. 50Узу Узуз аднахъ хъергнайир дарза, Жарар а – Гьадмунур ву хъергнайир ва суд АпӀрур+. 51Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: шли Йиз Гаф чаъ гъюбхиш, аьсрариъ гьацириз аьжал рябкъидар+.

52– Магьа учуз гьамус якьинтӀан аьгъю гъабхьунчуз, Уву амрихъан душнайир вуйиб, – жаваб туву дурари. – Ибрагьим гъакӀну, пайгъамбрарра гъийихну. Хъа Уву: «Шли Йиз Гаф чаъ гъюбхиш, аьсрариъ гьацириз аьжал рябкъидар!» кӀурава. 53Дугъриданна дукӀнайи ич аба ИбрагьимтӀан Уву артухъур вуна? Ясана – гъийиху пайгъамбрартӀан? Хъа Уву Фуж вуди гьисаб апӀурава?

54Исайи жаваб туву:

– Эгер Узу Йиз ад апӀураш, Йиз ад фукӀара дар. Хъа Узу Йиз Адашди адлу апӀура – учву ичв Аллагь вуйич КӀурайири+. 55Учвуз Думу гьич саб вахтнара аьгъюр дайчвуз, хъа Узуз Думу аьгъязуз. Эгер Узуз Думу аьгъюр дарзуз, гъапнийиш, Узура учвусир кучӀлях вуди гъахьнухьидийи. Хъа Узуз Думу аьгъязуз ва Узу Дугъан гафниин алза+. 56Ичв аба Ибрагьим Узу дюнʼяйиз гъюру йигъ рябкъидиз пну, шадвали ацӀру. Дугъаз му йигъ гъябкъну ва шадра гъахьну+.

57– Яв сабан хьуцӀур йискьан дубхьнадарив, хъа Увуз Ибрагьим гъяркъюнвуз?! – чӀигъар апӀуз хъюгъю жугьдари.

58Исайи жаваб туву:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: Ибрагьим хьайиз Узу Айир ва Вуйир вуза.

59Гьадмуган дурар, Исайиз йивуз, гъванарихъан хъчӀихуру. Саки Иса гьитӀикӀуру ва гьадрарин кьялгъянтина Аллагьдин хулʼан удучӀвуру+.

9

Курди бабкан гъашир сагъ апӀуб ва уьрхюб

9^1Рякъди гъягъюрайи Исайиз, бабкан гъашихъанмина кур вуйи сар кас рякъюру.

2– Мялим, му гьаз кур вуди бабкан гъахьну? – гьерхру Дугъхьан ученикари. – Шли гунагь гъапӀну: мугъу чав, даршиш мугъан абйир-бабари?

3– Я мугъу, ясана мугъан абйир-бабари гунагь ляхин гъапӀундар, – жаваб туву Исайи. – Мугъан курвал гьаддиз вуки, Аллагьдин кьувват гьаддиинди улупбан бадали. 4Сабан йигъ имиди ухьу Гьадгъан, Узу Гьаурин ляхнар дапӀну ккунду. Гьамус йишв хьибди, гьадмуган сарихьанра лихуз хьибдар+. 5Сабан Узу дюнʼяйиъ имиди, Узу дюнʼяйиз акв вуза+.

6Гьамци дупну, Исайи жилʼина туту гатӀабхьну, шурш ругдик кибикьну, гьадму батӀур, кур вуйирин уларикан ктатуру+
7ва кӀуру:

– Душну Силам (му «гьаънайир» кӀуру гаф ву) дагрик яв маш жибкӀ. Думу гъягъюру, жикӀуру ва, рябкъюз хъюгъну, хътакуру+.

8Думу садакьа ккун апӀури дяркънайи дугъан гъуншйири ва жара адмийири кӀури гъахьну:

– Фици? Му гьаму адми, садакьа ккун апӀури деънайир даринхъа?

9– Ав, му гьадму ву, – жаваб тувуйи садари.

– Ваъ, думу гьаци, гьадгъахъна гъушур ву, – кӀуйи жарадари.

– Му гьякьди узу вуза, – гъапнийи чав гьадму адмийи.

10– Хъа увуз фици рябкъюри гъабхьунвуз? – гьерху дурари.

11– Иса ччвур али сар адмийи йиз уларикан батӀур кадатну, «Душну Силам дагрик яв маш жибкӀ», гъапунзуз. Узу гъушунза, гъижибкӀунза ва рябкъюз хъюгъюнзуз, – жаваб туву дугъу.

12– Наши Думу? – гьерху дурари.

– Аьгъдарзуз, – гъапи сагъ гъашири.

13Гьадму адми, улихьнаси кур вуйир, фарисйирихьна хъади гъюру.

14Хъа Исайи курин улар сагъ гъапӀу йигъ султ йигъ вуйи+. 15Фарисйирира дугъхьан, дугъан улар фици сагъ гъахьнуш, гьерхру.

– Дугъу йиз уларикан батӀур ктатну, узу машар гъижикӀунза ва гьамус рябкъюразуз, – жаваб туву дугъу.

16– Думу Адми Аллагьдихьан хьуз мумкин дар, гьаз гъапиш Дугъу султ йигъандин аьдат уьбхюрадар, – кӀури, гьадмуган аьрз гъапӀу фарисйирикан садари.

– Гунагькар касдихьан мицдар аьламатар апӀуз шулинхъа? – кӀуйи тмундари.

Ва гьамци, фарисйирин арайиъ гьюжат абхъру+. 17Курди гъаширихьан хъана гьерхру:

– Уву кӀурава, Дугъу увуз рябкъювал тувну. Яв хиялиан Думу Фуж ву?

– Пайгъамбар, – жаваб туву дугъу+.

18Жугьдарин агъсакълариз адми кур вуди хьувалихъ ва дугъахьна рябкъювал кьяляхъ гъювалихъ гьапӀнура хъугъуз ккунди адайи. Гьаддиз рябкъюз хъюгъюрин абйир-бабариз дих дапӀну гьерхру:

19– Му ичв бай вуйин? Учву кӀурачва, думу кур вуди бабкан гъахьну. Хъа фици дугъаз гьамус рябкъюра?

20– Учуз му ич бай вуйиб аьгъячуз ва кур вуди бабкан гъахьибра аьгъячуз, – жаваб туву абйир-бабари. – 21Хъа гьамус дугъаз фици рябкъюраш ва шли дугъаз рябкъювал тувнуш, гьамунуб учуз аьгъдарчуз. Чахьан гьерхай. Думу аьхюр ву, чахьан ктибтуз шулуки.

22Абйир-бабари, жугьдарин гьякимарихьан чпиз гучӀруган, гьамциб жаваб тувнийи. Фицики дурари, Иса Месигь ву кӀури хъугърур гьарсар мистхьан ярхла апӀуз кьарар адабгънайи+. 23Гьаддиз дугъан абйир-бабари:

«Сарун думу аьхюр ву, чахьан гьерхай», – гъапнийи.

24Ва магьа кьюбпи ражарира, кур вуди гъаши адмийиз дих дапӀну, дугъаз кӀуру:

– ГьякьтӀан пидарза дупну, ху апӀин! Учуз аьгъячуз Гьадму Кас гунагькар вуйиб.

25– Узуз Думу гунагькар вуйин-дарин аьгъдарзуз, – жаваб туву дугъу. – Саб аьгъязуз: узу кур вуйза, хъа гьамус рябкъюразуз.

26– Дугъу увкан гьапӀну? – хъана гьерху дурари. – Дугъу яв улар фици арццну?

27– Узу учвуз гъапунзачвуз, хъа учвуз хъпехъуз ккун гъабхьундарчвуз, – жаваб туву дугъу. – Учвуз сабансана хъпехъуз ккунди айчвуз? Гьаяман, учвузра Дугъан ученикар хьуз ккундашалчвуз-гьа?

28– Дугъан ученик уву вува-гьа, – кӀури хъжагъуру дурар дугъаз. – Хъа учу Мусайин ученикар вуча. 29Учуз Аллагь Мусайихъди гъулхуб аьгъячуз, хъа Думу наънан гъядяхъюр вушра, аьгъдарчуз+.

30– Мюгьтал шлу ляхин вуки, учвуз Думу наънан вуш аьгъдарди хьуб, хъа Дугъу узуз рябкъювал тувунзуз, – жаваб вуди гъапи думу адмийи.

31– Хъа ухьуз аьгъяхьуз Аллагь гунагькрарихъ хъпебехъруб, хъа анжагъ гьадрарихъди хъа Думу: Чав ккун гъапӀдарихъди ва Чан ниятар тамам апӀрударихъди+. 32Дюнʼя ккебгъхъанмина гъеебхьуб дархьуз, сар шли-вуш бабкан шлугантӀан кур вуйириз рябкъювал тувуб. 33Эгер Думу Аллагьдихьан гъафир дайиш, Дугъхьан фукӀара мициб апӀуз хьибдайи!

34– Уву, вари гунгьариъди бабкан гъашири, гьамус учуз улупурана! – кӀури, вари дугъʼина алжагъуру ва думу утӀурккуру.

35Исайиз думу утӀурккуваликан аьгъю шулу ва, дагну, гьерхру:

– Уву Инсаниятдин Балихъ хъугърана?

36– Йиз аьхюр, йип Думу Фуж вуш, узу Дугъахъ хъугъдиза, – гъапи дугъу.

37– Увуз Думу гъяркъюнвуз ва магьа Дугъахъди гафарра апӀурава, – кӀуру дугъаз Исайи+.

38– Хъугъурза, Агъа! – дупну, думу Дугъан улихь, кьамкьариина ис духьну, икрам апӀуру.

39Исайи гъапи:

– Узу му дюнʼяйиз дярябкърайидариз рябкъри дупну, хъа рябкъюрайидар кур хьпан бадали, суд апӀуз дуфнайир вуза.

40Исайин багахь дугъужвнайи фарисйири Дугъаз кӀуру:

– Саки Уву учура кур вуйидар гьисаб апӀурадарва аьхир+?

41Исайи жаваб туву:

– Эгер учву кур вуйидар вуйиш, учву апӀурайи гунгьариъ ичв тахсир адархьидийи; хъа учву кӀурачва: «учуз рябкъюрачуз», гьаддиз ичв гунагь учвʼин гъубзра+.

10

Габан ва дугъан марччар

10^1– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: фуж марччаринишваъ урчӀариан дарди, фици-вуш жараси учӀвруш, думу тӀафал ва тӀарашчи ву. 2Хъа фуж урчӀарианди учӀврур, гьадму марччарин лижан габан ву. 3Гъаравли дугъаз урар арццру. Марччар дугъан дихнахъ хъпехъуру. Дугъу чан марччариз ччвурариинди кӀуру ва чӀатинди адауру. 4Дугъу чандар вари адаъган, думу дурарин улихьди гъягъюру, хъа марччар дугъан кьяляхъди гъюру, гьаз гъапиш дурариз дугъан дих аьгъя. 5Жарадарихъди дурар гъягъидар, дурар дугъхьан гьергди, гьаз гъапиш дурариз жарарин дих таниш дар.

6Исайи дурариз гьаму тахалус ктибтуру, хъа Дугъу чпиз фтикан гъапнуш, фарисйир гъавриъ ахъундайи+.

7Исайи давам апӀуру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: марччариз урчӀар – Узу вуза.

8Вари Узу гъяйиз гъафидар тӀафлар ва тӀарашчйир вуйи. Саки марччар дурарихъ хъпехъундар. 9УрчӀар – Узу вуза. Фуж Узʼантина учӀвиш, дюрхну хьиди. Гьацир УрчӀаризди учӀвди ва дилинтина удучӀвиди, гьацириз чаз ипӀруб алишв бихъиди. 10Хъа тӀафал саб апӀуз гъюри шулу: гьитӀибкӀбан бадали, йибкӀбан ва пуч апӀбан бадали. Узу гъафунза гьацдариз уьмур хьади, варибдиъ – абцӀу уьмур. 11Узу гъяни Габан вуза. Дицир ужур габни марччар бадали чан уьмур тувру+. 12Хъа гъирагъдилан дуфнайир – думу габан дар, дицириз марччар жарадар ву – жанавар лижахьна багахь шулайиб гъябкъюбси, марччара гатӀахьуру ва гьергрира ву. Жанаври дурар дисуру ва чӀяргъюру+. 13Дицир габан дар, хъа гъирагъдилан, гьякъи тувну, хъитнайир ву; дицир марччарин гъайгъушнаъ шулдар. 14Узу ужур Габан вуза: Узуз Йиз марччар аьгъязуз ва Узура Йиз марччариз аьгъя. 15Адашдиз Узу фици аьгъяш, гьаци Узуз Адашра аьгъязуз. Узу Йиз уьмур марччарихъанди тувдиза+. 16Узуз жара марччарра азуз, гьаму марччаринишвʼан дарудар. Узу гьадрара хъади дуфну ккунду, Йиз дихнахъ дурар хъпехъиди, гьадмуган саб лиж хьибди ва сар Габан хьиди!+
17Узу Адашдиз гьаддиз ккундуки, Узу уьмур туврайиган, тазакӀултӀан думу гъадабгъуз+. 18Йиз уьмур сарира дадабгъидар, Узу Йиз хушниинди думу тувраза. Думу тувуб Йиз ихтиярнаъ, думу, кьяляхъ гъадабгъубра Йиз ихтияриаъ айиз. Думу гьаци Узуз Йиз Адашди улупунзуз+.

19Хъана гьаму гафари жугьдарин арайиъ гьюжатар ирчру+. 20Дурарикан гизафдари кӀуйи:

– Думу амрихъан душна ва гьарзади улхура. Дугъахъ гьаз хъпехъурачва+?

21– Му улхбар жинар кайириндар дар, – кӀури, къаршу удучӀвуйи тмундар. – Жинар кайирихьан кур вуйириз рябкъювал тувуз шулинхъа?

Исайиз жугьдар къаршу хьуб

22Кьюрд улубкьуру. Ерусалимдиъ Аллагьдин хал таза апӀбан машквар вуйи. 23Иса Аллагьдин хулан гьяятдиъ Сулейман пайгъамбрин айвандихъ лицурайи+. 24Жугьдари, Дугълан илтӀикӀну, Дугъхьан гьерхру:

– Уву фукьан вахтназ ич сабур ахтармиш апӀури гъузуз ккава? Йип учуз дюзди, Уву Месигь вуна+?

25– Узу учвуз гъапунзачвуз, хъа учву Узухъ хъугърадарчва. Узу Йиз Адашдин ччвурнахъан апӀурайи ляхнар – магьа Узкан шагьидвал апӀурайидар+. 26Амма учву Узухъ хъугърадарчва, фицики учву Йиз марччарикан дарчва. 27Йиз марччариз Йиз дих ебхьуру ва Узуз дурар аьгъязуз, дурар Узухъди гъюру. 28Узу тувдиза дурариз гьаргандин уьмур, дурар аьсрариъра йихдар, дурар Узхьан сарира гьитӀикӀдар+. 29Йиз Адаш варидартӀан зурба ву. Гьаддиз дурар Йиз Адашдихьан сарихьанра дадагъуз хьибдар, 30хъа Узуна Йиз Адаш сар вуча+.

31Жугьдар хъана Исайиз йивуз гъванарихъан хъчӀихуру+.

32– Йиз Адашдихьан Узу учвуз гизаф ужудар ляхнар улупунзачвуз, – гъапи Исайи. – Гьадрарикан фунубдин гьякьнаан Узуз йивуз ккунди ачвуз?

33– Учуз, Уву ужудар ляхнар гъапӀну кӀури, йивуз ккунди адарчуз, хъа Аллагьдикан рихшанд апӀурайиган. Уву вуйир адми, хъа Увкан Аллагь апӀурава+.

34Исайи жаваб туву:

– Ичв Къанундиъ дибикӀнадаринхъа: «Узу гъапунза: учву аллагьар вучва?» кӀури. Хъа гьякь дибикӀна. 35Эгер Аллагьди Чан Гаф шлихьна гьапӀнаш, Дугъу дурариз аллгьар кӀура. 36«Узу Аллагьдин Бай вуза», гъапну кӀури, фици учвхьан Узуз пуз шулчвухьан: «уву рихшанд апӀурава», кӀури. Шлиз кӀурачва гьаци? Узуз? Адашди гирами дапӀну, гьаму дюнʼяйиз гьаънайириз?!+
37Эгер Узу Йиз Адашди апӀурайи ляхнар апӀурадарш, гьадмуган Узухъ мухъугъанай! 38Хъа эгер Узу дурар апӀураш, учвхьан Узухъ хътругъуз шулчвухьан, саки Йиз ляхнарихъкьан хъугъай! Гьадмуган, учвуз аьгъю хьибдичвуз ва: Узуъ – Йиз Адаш, хъа Узу – Дугъаъ айибдин гъавриъ хьидичва+.

39Гьадмуган дурариз Иса хъана дисуз ккун шулу, амма Думу дурарин хиларигъян гъютӀурччвуру+.

40Хъасин Иса, Ярдан нирихъ Ягьʼяйи улихьди штуан апӀури гъаши йишвариз гъягъюру ва душваъ саб кьадар вахтна гъузру+. 41Дугъахьна гизаф адмийир гъюйи.

«Ягьʼяйи саб аьламатра улупундайи, – кӀуйи дурари, – хъа Исайикан гъапидар вари гьякь ву»+. 42Ва гьадушваъ гизафдар Дугъахъ хъугънийи+.

11

Лазарин аьжал

11^1Сар адми иццру шулу. Дугъаз Лазар кӀуйи. Думу Марʼямна чан чи Марфа яшамиш шулайи Вифания гъулʼан вуйи+. 2Марʼям, Агъайин ликарикан ягъ ктатури, дурар чан кушарихьди кжикури гъаши дишагьли вуйи. Ари Марʼямдин чве Лазар иццру гъахьнийи+.

3Чйири Исайихьна гьамци кӀури хабар дебккуз гьаънийи: «Агъа, гьадмунур, Увуз ккунирнур, кетӀерццна». 4Гьаддикан аьгъю дубхьну, Исайи кӀуру:

– Му иццрушин аьжалихьна дар, думу Аллагьдин ад бадали ва гьаддилантина Аллагьдин Бали Чан адлувал улупбан бадали, вуйиб ву.

5Исайиз Марфа, дугъан чи Марʼям ва Лазар ккунидар вуйи. 6Гьаци, Лазар иццурайибдикан гъеебхьнушра, Иса кьюд йигъансана Учв айишваъ гъузру. 7Хъасин Дугъу Чан ученикариз кӀуру:

– Гъачай, Ягьудия уьлкейиз кьяляхъ гъягъюрхьа.

8– Я Мялим! – кӀуру Дугъаз ученикари, – жугьдариз Увʼин гъван уьлюбхну, улихьнаси йикӀуз ккунди айи, хъа Уву хъана дина гъягъюрана+?

9Исайи дурариз гъапи:

– Йигъаъ йицӀикьюб сяаьт адаринхъа? Фуж йигъну гъяруш, дицир хъарсну алдакидар, фицики гьадгъаз му дюнʼяйин акв рябкъюра+. 10Хъа эгер дицир йишвну гъяруш, хъарсну алдакиди, гьаз гъапиш акв ади шулдар.

11Гьамци дупну, Исайи давам апӀуру:

– Ихь дуст Лазар гъаахну. Узу думу хъиргуз гъяраза+.

12– Агъа, сарун думу нивкӀуз душнаш, сагъ хьиди, – кӀуру Дугъаз ученикари.

13Исайиз гьамдиинди Лазар дукӀнайиваликан пуз ккунди айи, хъа дурари, думу аьдати нивкӀуз душна кӀури, фикир дапӀнайи. 14Гьадмуган Исайи дурариз ачухъди кӀуру:

– Лазар гъакӀну. 15Хъа учву бадали Узу гьадушваъ адарди хьубʼин шад вуза. Гьаци дубхьнайиган, учву хъугъдичва. Сарун гъачай гьадгъахьна гъягъюрхьа!

16«КӀвятӀях» кӀуру лакӀам хъайи Фомайи чан юлдшариз кӀуру:

– Гъачай, Мялимдихъди сатӀиди ухьура йихурухьа!+

17Дина гъафи Исайиз, Лазар дукӀну накьвдиъ ади юкьуд йигъ вуйиб аьгъю шулу. 18Вифания Ерусалимдихьан шубуб километртӀан манзилнаъ адайи, 19ва дина гьадрарихъди Марфайихьнана Марʼямдихьна чвуччвун дердер зигуз гизаф жугьдар дуфнайи. 20Иса гъюрайибдикан гъеебхьубси, Марфа дишлади Дугъан улихьна гъягъюру, хъа Марʼям хулаъ имийи.

21– Агъа, эгер Уву мушваъ айиш, йиз чве йикӀидайи! – гъапи Марфайи Исайиз. – 22Саки узуз аьгъязуз, хъа гьамус вушра, Уву Аллагьдикан фу ккун гъапӀишра, Дугъу Увуз тувди.

23– Яв чве хъана гъудужвиди, – гъапи дугъаз Исайи.

24– Гъиямат йигъан вари чӀиви шлуган, думура гъудужвруб аьгъязуз, – жаваб туву Марфайи+.

25Исайи гъапи:

– Узу вуза чӀиви хьувал ва уьмур. Фуж Узухъ хъугъраш, гьеле гъачӀишра, яшамиш хьиди+. 26Хъа гьарсар, яшамиш шулади Узухъ хъугънайир аьсрариъра йикӀидар. Уву гьамдихъ хъугъурна+?

27– Ав, Агъа, – жаваб туврайи дугъу, – узу хъугъурза: гьаму дюнʼяйиз гъюз ккади айи ва, магьа дуфнайи Месигь, Аллагьдин Бай, Уву вува+.

Исайилан нивгъар алдахьуб

28Гьамци дупну, Марфайи, Марʼямдиз жиниди дих дапӀну, кӀуру:

– Мялим гьамшваъ а, Дугъу увуз дих апӀура.

29Му гафар гъеерхьубси, Марʼям гъудужвну, Дугъахьна гъягъюру.

30Иса мегьел гъулаъ учӀвнадайи ва Учв Марфайи къаршуламиш гъапӀушвʼин илмийи.

31Марʼямдихъди хулаъ ади ва думу ккарцури гъаши жугьдар, Марʼям тяди кади гъудужвну чӀатна удучӀвуб дябкъну, думу накьвдихъна ишуз гъягъюра, кӀури, хиял дапӀну, дурарра дугъан кьяляхъди гъягъюру. 32Хъа Марʼям, Иса хьайишвахьна дуфну, Думу гъяркъюбси Дугъан ликарикк ккархьру ва кӀуру:

– Я Агъа, эгер Уву мушваъ айиш, йиз чве йикӀидайи.

33Марʼям ва дугъахъди гъафи жугьдар дердлуди ишури дябкъну, кӀван деринаризкьан Чазра язухъ дубхьнайи Исайи гьерху:

34– Думу наан кивначва?

– Гъач учу улупидича, – гъапи дурари.

35Иса ишуру+.

36– Лигайчва, фици Мугъаз думу ккундуш! – гъапи жугьдари чпин арайиъ.

37– Мугъу кур вуйириз рябкъювал тувну, – гъапи шли-вуш дураригъян сари, – Белки Дугъхьан Лазарра чӀиви шлуси апӀуз шул+?

38Иса хъана артухъ пашманвалиинди накьвдихьна гъюру. Накьв дюрхъсиб вуйи. Душвазди учӀврушвахь гъван гьипнайи+.

39– Гъван гьадабгъай! – кӀуру Исайи.

– Агъа, душваъ майтин ниъ абхънашул, фицики думу кивхъан юкьуд йигъ улдубчӀвна, – кӀуру Дугъаз дукӀнайирин чи Марфайи.

40Исайи дугъаз кӀуру:

– Узу увуз гъапундайин: «Эгер уву хъугъри гъузиш, Аллагьдин гьунар рябкъидивуз», – кӀури?

41Гъван гьадабгъуру. Исайи улар зина заъру ва кӀуру:

– Адаш, Увуз баркаллагь кӀураза, Увуз Узу ерхьбаз+. 42Увуз Узу гьарган ерхьурайиб аьгъязуз. Гьамушвʼин али халкь Узу Уву гьаънайибдихъ хъугъри пну, ачухъди кӀурайиб вуйиз!+

43Ва гьамци дупну, Исайи зарбди дих гъапӀу:

– Лазар, удучӀв!+

44Хилар-ликар кафнаригъян гъидиржнайи, машниинра ирин чарч илипнайи Лазар накьвдиан удучӀвуру.

– Думу гъюдурчай, гъит гъарахри! – гъапи дурариз Исайи+.

Жугьдар Иса йикӀуз чалишмиш хьуб

45•Марʼямдихьна гъафи ва Исайи гъапӀуб гъябкъю жугьдарикан гизафдар Дугъахъ хъугънийи+. 46Хъа дурарикан, фарисйирихьна душну, Исайи гъапӀубдикан ктибтрударра гъидихънийи.

47Жугьдарин аьхюну маллйирна фарисйир чпин собрандиз уч гъаши:

– Ухьу гьапӀну ккунду? – кӀуйи дурари. – Му касди гизаф аьламатар улупура. 48Эгер Думу мици гъитиш, вари Гьадгъахъ хъугъди ва римлуйир гъафиган, дурари ихь гьюкуматра ва ихь халкьра терг апӀиди.

49Каяфа кӀуру ва гьадму йисан жугьдарин маллйирин аьхюр вуди кадагънайи дурарикан сари кӀуру:

50– Учву сабдинра гъавриъ ахърадарчва! Я кас, учвуз гьаз аьгъдарчвуз: учвуз ужу хьибди, эгер вари халкьдихъанди сар адми гъачӀиш, вари жугьдар йихайиз+?

51Мурар Каяфайин хусуси гафар дайи: гьадму йисан думу жугьдарин маллйирин аьхюрра вуди, дугъу пайгъамбриси гъапнийи, Иса халкьдихъанди йикӀиди кӀури,+
52ва неинки гьаму халкьдихъанди, хъа гьацира вари дюнʼя вуйибси дарагънайи Аллагьдин веледар сабвалихъна хпан бадалира+.

53Гьадму йигъхъан дурари Иса фици пуч апӀуруш, фикир апӀуз хъюгъру+.

54Гьаддиз Иса жугьдарин арайиъ ашкарди лицури гъахьундар, ва гьадлин Думу, ичӀи чюлин гъирагъдихъ хъайи Ефраим кӀуру шагьриз душну, гьадушваъ Чан ученикарихъди гъузру.

55Жугьдарин Пасхайин машквар багахь шулайи. Уьлкейин варишвариан, чпи машквар хьайиз улихьна гунгьарихьан марцц апӀбан бадали, гьациб аьдат тамам апӀуз гизафдар Ерусалимдиз дуфнайи+. 56Дурари, Иса агури, Аллагьдин хулаз уч духьну, чиб-чпигъ кӀуйи: «Фици хиял апӀурачва? Думу Пасхайин машквраз гъюрдайкӀана?»

57Аьхюну маллйирина фарисйири Иса дисбан бадали, гьар шлиз Думу айишв аьгъю гъабхьири гьаддикан чпиз хабар дебккуб буйругъ тувру+.

12

Иса Чан дустарихъди Вифанияйиъ хьуб

12^1•Пасхайин машквар ккебгъуз йирхьуд йигъ ккимиди, Иса Чав чӀиви гъапӀу Лазар яшамиш шулайи Вифанияйиз гъюру+. 2Дурари Дугъан сагълугънаан хураг гьязур апӀуру. Марфа суфрайихъ Исайин гъайгъушнаъ айи. Суфрайихъ хъайидарихъди Исайин багахь Лазарра деънайи+. 3Марʼямди, нард гьарин гизаф багьа вуйи марцци ягъ дубхну, Исайин ликарикан ктатуру ва Дугъан ликар чан кушарихьди кжикуру. Вари хал аьтринсиб ицци ниърахьди абцӀру+.

4Исайин ученикарикан сари, хъасин Агъа масу туврури, Искариотдиан вуйи Симондин бай Ягьудайи кӀуру:

5– Гьаму ягъ, шубудварж арсран пулихъ масу тувну, пул касибариз пай апӀуз гьаз шулдайихъа?

6Дугъу мици, касибарин гъаннаъ ади ваъ, хъа учв тӀафал вуди хьпаз лигну гъапиб вуйи, гьаз гъапиш дугъахь уртахъ вуйи пулин мажник хьайи ва саспиган, чан тямягьяр гьуркӀуз, гьадму пуликан харж апӀуйи+.

7Гьадмуган Исайи кӀуру:

– Думу сикинди гъитай! Дугъу му ягъ Узу накьвдик кивру йигъаз гьязур дапӀнайиб ву. 8Касибар гьарган учвухъди хьиди, хъа Узу учвухъди гьарган хьидарза.

9Жугьдарикан гизафдариз Иса душваъ айиб аьгъю дубхьну, Дугъу чӀиви гъапӀу Лазаризра лигуз кади, дурар Исайихьна гъюру+. 10Гьадмуган маллйирин аьхюдари Лазарра йикӀбан къарар адабгънайи, 11гьаз гъапиш гьадгъулантина, кавхйирна маллйир гъитну, гизаф жугьдар Исайихъ хъугънийи.

Ерусалимдиз гъюрайи Иса тебрик апӀуб

12•Хъайигъан машквраз гъафи халкь, Иса Ерусалимдиз гъюруб деебхьну, 13хурмайин гьарин кюлерра хьади, Исайин улихьна, гьамцдар чӀигъар апӀури, удубчӀвуру:

Агъайин ччвурнахъ гъюрайи Израилин Паччагьдиз
ужʼвал ибшри!

14Иса, саб гъудугъ дибихъну, гьаддиин элеуру, фицики Гирами китабариъ дибикӀна: 15«ГучӀ мапӀан, Сиондин риш! Лиг, яв Паччагь увухьна жигьил даждиинди гъиди»+.

16Исайин ученикар сифте мидин гъавриъ ахъундайи, хъа кьанди Иса Аллагьдин аднаъ гъашиган, Иса гьамци гъюваликан Гирами китабариъ дибикӀнайиб дурарин кӀваина гъафнийи, ва гьаци дурари Думу къаршуламишра гъапӀнийи+.

Адмийири Исайикан ктибтуб

17Лазар чӀиви апӀруган, Исайихъди хъайидари дидин гьякьнаан варидариз ктибтури гъахьну, 18гьаддиз халкьди Иса гьамци тебрик апӀури къаршуламиш гъапӀнийи, гьаз гъапиш варидариз гьадму аьламат улупур Думу вуйибдикан деебхьнайи. 19Хъа фарисйири чиб-чпиз кӀуйи:

– Рябкъюранчвуз, фукӀа-мукӀа апӀуз ухьу кьувватсуз ву. Вари Гьадгъахъди гъягъюра!+

20Аллагьдиз икрам апӀуз машквраз гъафидарин арайиъ грекарра айи. 21Дурари, Галилей уьлкейиъ айи Вифсайдайиан вуйи Филип кӀуру касдихьна дуфну, гьамци кӀури саб тӀалаб апӀуру:

– Я ич аьхюр, учуз Иса рякъюз ккунди ачуз+.

22Филипди душну Андрейиз, хъа дурар кьюридра Исайихьна душну, Дугъаз мидкан ктибтуру.

23Исайи гъапи:

– Аллагьдин аднаъ шлу Инсаниятдин Балин сяаьт улубкьну!+
24Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: сабан дяхнин удар жилʼина абхъну дарчӀиш, думу гьаци сабди гъубзди, хъа гъабчӀиш, диди бегьем мягьсул хибди+.

25Шлиз чан уьмур багьади вуш, гьацири думу пуч апӀура, хъа шлиз гьаму дюнʼяйиин чан уьмур даккунди вуш, гьацири думу ккудудубкӀру уьмриз уьбхюра+. 26Фуж Йиз гъуллугънаъ аш, гъит гьацир Йиз шилнаъди гъюри! Ва Узу наан аш, гьадушваъ Йиз гъуллугъчира хьиди. Фуж Йиз гъуллугънаъ аш, гьацир Йиз Адашди за апӀиди.

Исайи Чан аьжаликан пуб

27Гьамус Йиз юкӀв гъалабну абцӀна! Фу пну ккунду Узу? ПидикӀан: «Я Адаш! Узу гьаму гьялнаккан уьрх!» Саки Узу му дюнʼяйиз гьаддиз дуфназа – гьаму гьял бадали! Адлу апӀин Яв ччвур, Адаш!+

28Гьадму арайиъ завариан дих атӀабгуру:

– Адлу гъапӀунза ва хъана адлу апӀидиза!+

29Гьадушвахъ дугъужнайи халкь думу дихнахъ хъпехъурайи. Садари, завар гъарахну кӀурайи; тмундари, Дугъахъди малайик гъулхну, кӀуйи+.

30Исайи дурариз жаваб вуди кӀуру:

– Му дих Узуз вуйиб дайи, хъа думу халкь бадали вуйи!+
31Му дюнʼяйин суд апӀру вахт, магьа, хъубкьнура ву. Гьамус му дюнʼяйин гьякимдар (иблис) тина утӀуккну хьиди!+
32Хъа Узу жилилан за гъахьиган, Узу варидарихьди Узухьинди иб тувуз гъитдиза+.

33Гьаму гафариинди Дугъу дурариз, Учв фициб аьжалиинди йикӀуруш, улупнийи+.

34– Учуз Гирами китабариан Месигь гьарган учухъди шлуваликан аьгъячуз, – гъапи халкьди. – Увхьан фици пуз шулвухьан, Инсаниятдин Бай завариз зигиди, кӀури? Ва фуж ву, Думу Инсаниятдин Бай?

35Исайи дурариз кӀуру:

– СацӀиб вахтнаътӀан акв учвухъди гъубзидар. Гьаци вуйиган, Учву мучӀушну ккадраъбан бадали, сабан акуди имиди, гъарахай. Фицики фуж мучӀушнаъди гъяраш, гьацириз учв наанди илтӀикӀнашра, аьгъдар+. 36Хъа сабан учвуз аку апӀурамиди, аку аквнахъ хъугъай ва аквнан веледар хьидичва!

Гьаму гафар дупну, Иса гъягъюру ва дурарихьан жин шулу+. 37Дугъу дурарин улихь гьамкьан аьламатар гъапӀнушра, аммаки дурар, дидизра дилигди, Дугъахъ хъугъдайи. 38Гьамци Ишая пайгъамбри дупнайи гафар тамам духьну ккундийи. Дугъу гъапнийи:

«Учхьан гъеебхьубдихъ фуж хъугъну, Агъа? Шлиз ачухъ гъабхьнухъа Агъайин кьудрат?»+

39Ва гьаддиз дурар хъугъуз удукьрудар дайи, хъана Ишаяйи кӀуруганси:

40«Аллагьди дурарин улар кур гъапӀнийи, дурарин фикир хъунти гъапӀнийи, гьаци вуйиган, улар ади дярябкърудар ва фикирниинди гъавриъ адрахърудар. Гьаци ккундарш, Узухьинди илтӀикӀрийи, ва Узу дурар сагъ апӀидийза»+.

41Ишаяйи му гафар, чаз улихьмиди Исайин адлувал гъябкъиган, гъапидар вуйи.

42Агъсакъларин арайиъра кмиди Исайихъ хъугънайидар цӀиб адайи, хъа дурари дидкан, фарисйири чпи мистариан утӀруккбан бадали, ачухъди кӀурдайи+. 43Адмийирин тярифар дурариз Аллагьдин адлувалтӀан зина вуйи+.

Месигьди туву аьгъювалариинди ичв суд хьибди

44Исайи аьхю дихниинди гъапи:

– Фуж Узухъ хъугъраш, гьацир Узухъ хъугърадар, хъа Узу Гьаурихъ хъугъра+. 45Шлиз Узу рякъюраш, гьацириз Узу Гьаур рякъюра+. 46Узу акв вуза ва Узухъ хъугъру гьарсар мучӀушнаъ гъудрузбан бадали дюнʼяйиз дуфназа+. 47Эгер шлиз Йиз гафар деерхьну, дурар тамам дарапӀиш, Узу гьацирин суд апӀидиза, гьаз гъапиш Узу дюнʼяйиз суд апӀуз ваъ, хъа думу уьбхюз дуфнайир вуза+. 48Узу шли нигь апӀураш ва Йиз Гаф кьабул апӀуз даккнириз, гьамустӀанра судья а: Узу дупнайи Гаф – магьа судья, гъиямат йигъан суд апӀрур! 49Фицики Узу Йиз Узхьан гъапиб дариз – му Узу гьау Адашдин, Узуз вуйи амур ву, фу кӀуруш ва фици кӀуруш. 50Узуз аьгъязуз: Дугъан амур – му зат ккудудубкӀру уьмур ву. Узу анжагъ Узуз Адашди йип гъапиб кӀураза.

13

Исайи Чан ученикарин ликар жикӀуб

13^1Жугьдарин Пасхайин машквар багахь шулайи. Исайиз, Чав му дюнʼя дипну, Адашдихьна хътакру вахт улубкьнайиб аьгъяйи. Му дюнʼяйиъ Чандар вуйидар Дугъаз ккундийи, ва гьамус Дугъу дурарихьна вуйи Чан масанвалин кьувват улупуз гьял гъапӀнийи+.

2Иблисди Искариотдиан вуйи Симондин бай Ягьудайин кӀваъ Иса масу тувбан ният гьамустӀанра ивнайи+. 3Хябяхъдин уьл ипӀру вахтна Исайи, Адашди вари Чан хилиъ ивнайиб аьгъяди ва Учв Аллагьдихьан дуфнайиб, Аллагьдихьна хътакурайиб аьгъяди,+
4гъудужвну, Чан зиълан палат илдибтуру ва, дастамал гъадабгъну, Чан кьялʼан идибтӀуру. 5Хъасин легниъ шид убзну, Иса ученикарин ликар жикӀуз хъюгъру ва кьялʼан идибтӀнайи дастамлихьди кжикуру+. 6Гьамци Иса Петрихьнакьан хъуркьру. Ва Петри Дугъаз кӀуру:

– Я Агъа! Увуз йиз ликар жикӀуз ккунди айвуз?!

7– Узу гьапӀраш, уву сабан гъавриъ адарва, – жаваб туву Исайи. – Кьанди аннамиш апӀидива.

8– Йиз ликар жикӀуб?! Гьич хьибдар! – кӀуру Петри.

– Эгер Узу дижрикӀиш, сарун уву Йизур дарва! – гъапи Исайи+.

9– Агъа! Дици вуш, неинки ликар, гьацира – хилар, кӀулра! – гьевеслуди кӀуру Петри.

10– Вари жан дижибкӀнайидарин анжагъ ликар жикӀубтӀан лазим дар, дицир марцциди ву аьхир. Учвура марцциди вучва. Аммаки учвкан вари марццидар дар, – гъапи Исайи+.

11Исайиз Учв масу туврур аьгъяйи, гьаддиз Дугъу: «Учвкан вари марццидар дар», гъапнийи+. 12Хъа дурарин ликар гъижикӀган, алабхьну палат, хъана гъюн йивну суфрайихъ дахъиган, Дугъу кӀуру:

– Узу учвуз гьапӀнуш, гьаддин гъавриъ гъахьунчва? 13Учву Узуз «Агъа», «Мялим» кӀуручва ва гьякьди кӀурира ачва, гьаз гъапиш Узу якьинди гьадму хьузра вуза+. 14Гьаци вуйиган, эгер Узу – Агъайи ва Мялимди – ичв ликар гъижикӀнуш, учвура чиб-чпин ликар жикӀури ккунду+. 15Узу гъапӀиганси, гьаци учвура апӀбан бадали, Узу учвуз мисал улупунза+.

16Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: гъуллугъчи чан аьхюртӀан артухъ дар ва Гьаънайирра Учв ГьауртӀан артухъ дар+. 17Ва гьамус учвуз му аьгъю дубхьнайиган, эгер гьаци апӀури гъашиш, бахтаврар хьидичва+. 18•Узу учвкан варидарикан кӀурадарза: Узуз аьгъязуз Узу кадагънайидар. Саки Гирами китабариъ дидикӀнайи му гафар кӀулиз удучӀври: «Узухъди уьл гъипӀур Узуз къаршу удучӀвну»+. 19Му хьайиз, мидиз улихьна Узу учвуз кӀураза. Гьаци вуйиган, му ляхин улубкьиган, учву Узу Гьадму – Гьарган Айир – вуйибдихъ хъугъдичва+. 20Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: Узу Гьаърайир шли кьабул апӀураш, гьацири Узу кьабул апӀура, хъа шли Узу кьабул апӀураш, гьацири Узу му дюнʼяйиз Гьаур кьабул апӀура+.

Учв масу туврур Исайи ашкар апӀуб

21Гьамци дупну, Иса яман гъалабулугъназ гъюру.

– Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвузки, – гъапи Дугъу, – учвкан сари Узу масу тувди+.

22Думуган ученикар, Думу шликан улхурайкӀан кӀури, гъавриъ адарди, сар-сарихьинди лигури гъузру. 23Исайин юкӀв али ученикарикан сар Чан гъвалахъ гъюн йивну дахънайи+. 24Симон Петри дугъаз, Мялим шликан улхураш Дугъхьан гьерх кӀури, ишарат апӀуру. 25Ва ученик Исайихьнаси хъиркӀну, гьерхру:

– Я Агъа! Думу фуж ву?

26– Узу уьл кубсну шлихьна тувиш, гьадму ву, – гъапи Исайи.

Дугъу уьлин кьацӀ гъабраъ хурагнак кубсну, Искариотдиан вуйи Симондин бай Ягьудайихьна тувру. 27Гьаму кьацӀ хилиз гъадабгъубси Ягьудайиъ шейтӀан убчӀвру.

– Яв апӀуз ккайиб ухди апӀин, – кӀуру дугъаз Исайи.

28Суфрайихъ хъайидар саркьан, Исайи дици гьаз гъапнуш, гъавриъ ахъундайи. 29Хъа Ягьудайихь чпин уртахъ пул хьайиган, дурарикан сякьюдари: Исайи дугъаз: «ухьуз машквраз фукӀа гъадабгъ» вая «касибариз фукӀа тув», кӀурайиси фикир апӀуру+. 30Уьл гъибису Ягьуда дишла хулʼан удучӀвуру.

Йишв вуйи.

ЦӀийи табшуругъ

31Думу удучӀвиган Исайи гъапи:

– Магьа гьамус Инсаниятдин Бализ Чан ад гъабхьну. Дугъан ад – Аллагьдин ад ву+. 32Эгер Дугъан ад Аллагьдин ад вуш, Аллагьдира Думу Чан адназ гъадагъиди ва зат хъугъужвидар+. 33Эй Йиз лижан веледар! Узуз учвухъди хьуз дицикьан вахт имдар. Учву Узу агури хьидичва – му жарадариз гъапиб Узу учвузра кӀураза: «Узу гъярушваз учвхьан гъюз хьибдар»+. 34Узу учвуз цӀийи табшуругъ тувраза: сари-сар ккун апӀинай, Узу учву ккун гъапӀиганси, гьаци учвура сари-сар ккун апӀинай+. 35Эгер ичв арайиъ масанвал ади гъабшиш, Учву Йиз ученикар вуйиб вардариз аьгъю хьибди.

36•– Агъа, Уву наана гъягъюрава? – гьерху Дугъхьан Симон Петрийи.

– Узу гъягъюрайишваз сабан увхьан Узухъди гъюз хьибдарвухьан, – жаваб туву Исайи. – Хъа хъасин гъидива.

37– Я Агъа! – кӀуру Петри. – Узхьан Увухъди гьамус гъюз гьаз шулдар? Увхъанди йикӀузра узу гьязур вуза!+

38Исайи гъапи:

– Узхъанди йикӀузра?! Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразавуз: даттли уьъйир дапӀну ккудубкӀайиз, шубуб ражари Узу аьгъюр дарзуз пидива!+

14

Исайи Чан ученикар ккарцуб

14^1Исайи варидариз кади кӀуру:

– Гъит ичв юкӀвариан шаклувалар удучӀври! Учву Аллагьдихъ хъугърачва, гьаци Узухъра хъугъай!+
2Йиз Адашдин ужагъдиъ гизаф хулар а. Эгер гьаци дайиш, Узу учвуз мидкан пидайза. Узу учвуз душваъ йишв гьязур апӀуз гъягъюраза. 3Узу гъушиган, учвуз йишв гьязур апӀидиза. Узу наан шулуш, учвура гьадушваъ хьпан бадали, Узу хътакидиза ва учву Узухьна гъахидиза+. 4Хъа Узу наана гъягъюраш, дина рякъ учвуз аьгъячвуз.

5– Агъа, Уву наана гъягъюраш, учуз аьгъдарчуз, – кӀурайи Фомайи. – Гьаддиз учуз дина рякъ наънан аьгъю шул+?

6Исайи жаваб туву:

– Узу вуза Рякъ, Узу вуза Гьякь ва Уьмур. Анжагъ УзхьанминатӀан Адашдихьна гъягъюз шулдар+. 7Эгер учвуз Узу аьгъяш, Адашра аьгъячвуз. Гьамусдихъантина учвуз Думу аьгъячвуз ва гъяркънура вучвуз!

8– Я Агъа! – кӀуру Филипди. – Учуз Адаш улуп ва сарун учуз фукӀара лазим дарчуз+.

9– Узу учвухъди гьамкьан вахтна хъади, увуз Узу гьамусра аьгъю гъахьундарнуз, Филип? – жаваб туву Исайи. – Шлиз Узу гъяркънуш, гьадгъаз Адашра гъяркъну. Уву фици: «учуз Адаш улуп», кӀурава+?

10– Узу Адашдиъ, Адаш Узуъ айибдихъ уву хъугърадарна? Узу учвуз кӀурайи гафар Узхьан кӀурайидар дариз, хъа дурар кӀурайир Узуъ айи Адаш ву, Чан ляхнар апӀурайи+. 11Узухъ хъугъай: Узу – Адашдиъ, ва Йиз Адаш Узуъ а. Узухъ хъугъдарш, Узу апӀурайи ляхнарихъкьана хъугъай+. 12Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: фуж Узухъ хъугъраш, гьацири Узу апӀурайи ляхнар апӀиди ва УзутӀан артухъдира кади апӀиди, фицики Узу Адашдихьна гъягъюраза+. 13Йиз ччвур дибисну учву ккун гъапӀуб вари Узу тамам апӀидиза, ва Адашди Чан ад Чан Балʼантина улупиди. 14Эгер учву Йиз ччвурназ дих гъапӀиш ва фу ккун гъапӀишра, Узу тамам апӀидиза+.

Гьякьвалин Рюгь гьауб

15Эгер учвуз Узу ккундуш, Узу учвуз фу табшурмиш гъапӀнуш, гьадму тамам апӀинай+. 16Узу Адашдикан ккун апӀидиза ва Дугъу учвухьна жарар – Хъюгърур гьаъди. Думу аьсрариз учвухъди гъузди+. 17Думу Хъюгърур – Гьякьвалин Рюгь ву. Му дюнʼяйихьан Думу кьабул апӀуз хьидар, гьаз гъапиш Думу рякърур дар ва аьгъюр дар. Анжагъ учвуз аьгъячвуз Думу, Думу учвухъди хъа ва учвуъ а+. 18Узу учву йитимарди гъитидарзачву, хъана учвухьна хътакидиза. 19СацӀиб вахтналан дюнʼяйиз Узу сарун рякъидар, хъа учвуз Узу рякъюри хьидичвуз: гьаз гъапиш Узу яшамиш шулаза ва учвура яшамиш хьидичва+. 20Ва гьадму йигъан учвуз аьгъю хьибдичвуз, Узу Йиз Адашдиъ шулайиб, учву – Узуъ, хъа Узу – учвуъ. 21Шли Узхьан вуйи табшуругъар тамам апӀураш, гьадму ву Узу ккунир. Шлиз Узу ккундуш, Йиз Адашра гьадгъу ккун апӀиди. Гьацир Узузра ккун хьидизуз ва гьацирин улихь ачмиш шули хьидиза+.

22– Я Агъа! – кӀуру Искариотдиан дару Ягьудайи, – Уву, имбуну дюнʼяйиз ктарди, учуз фици ачмиш хьидива+?

23Исайи жаваб туву:

– Шлиз Узу ккундуш, гьадгъу Йиз Гаф уьбхиди. Ва гьадмуган дицир Йиз Адашдизра ккун хьиди, гьадмуган Узуна Думу сатӀиди гьацирихьна гъидича ва гьадгъаъ яшамиш хьидича+. 24Шлиз Узу ккундарш, Йиз гафар уьрхидар. Учвуз ебхьурайи Гаф Йизуб дариз аьхир, хъа Узу гьау Адашдинуб ву. 25Узу учвуз му гьеле учвухъди хъамидитӀан гъапунза. 26Узу бадали Адашди учвуз гьаърайи Хъюгърури – Гирами Рюгьну учвуз вариб улупиди ва Узу учвуз гъапиб вари кӀваин апӀидичвуз+. 27«Мясляаьт ибшри!» – Узу кӀуразачвуз гъярайири. Узу учвуз Йиз мясляаьт тувразачвуз. Узу учвуз, инсанари туврубсиб мясляаьт туврадарзачвуз. Ичв кӀваан дердер адаай! ГучӀ мапӀанай!+
28Узу учвуз «гъягъюраза» гъапиб учвуз гъеебхьунчвуз, ва: «Узу учвухьна хътакидиза», гъапнура вуза. Эгер учвуз Узу ккундийиш, Узу Адашдихьна гъярайибдиин учву шад хьидийчва, фицики Йиз Адаш УзутӀан артухъ ву+. 29Узу гьамус гьаму вари улубкьайиз улихьна вари гъапунза, ва гьадмуган, гьаму улубкьиган, учву Узухъ хъугъдичва!+
30Сарун Узхьан учвухъди артухъ гафар апӀуз хьибдарзухьан: сарун му дюнʼяйин гьякимдар багахь духьна. Йиз зиин дугъаз гьюкум адар+. 31Аммаки му дюнʼяйиз аьгъю дубхьну ккунду: Узуз Йиз Адаш ккундайиб. Магьа гьаддиз Дугъу Узуз гъапиб вари тамам апӀураза. Гъудужвай, гъягъюрхьа гьамушвʼан!

15

Иса тӀумтӀин шириз ухшар ву

15^1Узу халис тӀумтӀин шир вуза, хъа Йиз Адаш тӀумутӀчи ву. 2Узʼин али бегьер дархру гьарсаб кюл Дугъу ктабтӀуру, хъа бегьер хруб, диди хъанара артухъди бегьер хпан бадали, марцц апӀуру+. 3Узу учвуз улупу Гафналантина учву сарун марццидар вучва+. 4Узу учвуъ шлуганси, учву Узуъ йихьай. Кюлихьан чав-чаланди бегьер хуз шулдар, думу ширнан пай вуди ккунду. Гьаци учвура Узуъ духьну ккунду+. 5Узу – шир, хъа учву – кюлер. Анжагъ гьадмунури, Узу чаъ айиганси, фуж Узуъ аш, бегьем бегьер хури шулу. Узу хътарш, учвхьан фукӀа апӀуз шулдар+. 6Хъа фуж Узуъ адарш, дурар, багъдиан гатӀахьну, ерццурайи кюлерси ву; дурар уч апӀиди, цӀигъна гатӀахьиди ва ургиди+. 7Хъа эгер Узу учвуъ ва Йиз гафар учвуъ аш, учвуз фу ккундуш, гьадму тӀалаб апӀинай, учвуз вари тувди!+
8Йиз Адашдин ад бадали аьхю бегьер хибдичва ва Йиз ученикар хьидичвкан. 9Узу Адашди фици ккун гъапӀнуш, гьаци Узура учву ккун гъапӀунза. Йиз масанвалиинди яшамиш йихьай!+
10Эгер Узу учвуз табшурмиш гъапӀуб учву тамам апӀури гъашиш, Йиз масанвалиъ яшамиш хьидичва. Гьаци Узура гъапӀунза: Узуз Йиз Адашди табшурмиш гъапӀуб Узу тамам гъапӀунза ва Адашдин масанвалиъди яшамиш шулаза.

11Узу учвуз му гьаддиз гъапунза: Йиз шадвал ичвуб хьпан бадали, учву кьикьнягъди ацӀну шлуси+. 12Магьа Йиз учвуз вуйи табшуругъ: Узу учву ккун гъапӀиганси, сари-сар ккун апӀинай+. 13Дустарихъанди уьмур тувубтӀан артухъ масанвал дюнʼяйиъ адар+. 14Эгер Узу учвуз табшурмиш гъапӀуб учву тамам апӀуруш, учву Узуз дустар вучва+. 15Сарун Узу учвуз Йиз гъуллугъчйир пну дих дарапӀарза – гъуллугъчийиз чан аьхюри гьапӀраш аьгъдар аьхир. Узу учвуз Йиз дустар пну дих апӀураза. Йиз Адашдихьан аьгъю гъапӀуб, Узу учвуз вари ктибтунза+. 16Узу ктагъур учву дарчва, гьаму Узу вуза учву ктагъур, гьаму Узу вуза учву дюнʼяйиз улупнайир, ва бегьер туврудар (учву вучва) – варитӀан ужуб бегьер. Ва гьадмуган Йиз Адашди учвуз, учву ккун гъапӀуб, вари тувди+. 17Магьа Узу учвуз табшурмиш апӀурайиб: сари-сар ккун апӀинай+.

Исайи Чан ученикариз улихьмиди хатӀаваликан пуб

18Эгер учву дюнʼяйиз даккунди вуш, учвутӀан Узу ухди даккун гъашиб аьгъю йибхьай+. 19Учву му дюнʼяйиндар вуди ккундийи, диди учву чандарси ккун апӀидийи. Хъа учву му дюнʼяйиндар даруган, гьаддиз учву дюнʼяйиз даккунди ву (яна, Узу учву кадагъну му дюнʼяйихьан жара гъапӀунзачву)+. 20КӀваин апӀинай, Узу учвуз гъапундайин: «гъуллугъчи чан аьхюртӀан артухъ дар?» Эгер Узу утӀуккуйиш, учвура утӀурккури хьиди. Эгер Йиз гафар тамам апӀуйиш, ичвра тамам апӀури хьиди+. 21Амма гьамрар вари учву Йиздар вуйиган апӀиди, гьаз гъапиш дурариз Узу Гьаур аьгъдар. 22Эгер Узу дюнʼяйиз гъафундайиш ва дурарихъди гъулхундайиш, дурар тахсиркрар хьидайи. Хъа гьамус дурарин чпи гьякь вуча кӀурайивализ бин имдар+. 23Шлиз Узу даккунди вуш, гьацириз Йиз Адашра ккундар+. 24Эгер сарихьанра апӀуз даршлу ляхнар Узу гъапӀундайиш, гьадмуган дурар тахсиркрар хьидайи. Хъа гьамус дурариз Узу гъапӀдар вари гъяркъну, ва гьаци вушра дурариз Узура, Йиз Адашра даккунди ву+. 25Саки гьаци дубхьну ккундийи, дурарихь хьайи Къанундиъ дибикӀнайи «Саб багьнара адарди Узу даккунди ву» кӀуруб тамам хьпан бадали. 26Саки учвухьна Хъюгърур гъафиган, яна Адашдихьан гъюрайи Гьякьнан Рюгь, Узу учвухьна Адашдихьан гьаъдиза – ва Думу Йиз шагьид хьиди+. 27Ва учвура Йиз шагьидар вучва, фицики садпи йигъланмина Узухъди хъачва+.

16

«Дурариз я Узу, я Йиз Адаш аьгъдар»

16^1Учву хъугъвалихъан хътадахъбан бадали, Узу учвуз гьамрар гъапунзачвуз. 2Учву мистариан утӀурккури хьиди. Гьациб вахт гъибдики, учву йикӀрудари, чпи гьаци апӀбиинди, Аллагьдин гъуллугънаъ ача кӀури, фикир апӀиди+. 3Дурари дици гьаддиз апӀидики, гьаз гъапиш дурариз я Узу, я Йиз Адаш аьгъдар+. 4Хъа Узу учвуз гьамрар, вахт улубкьиган, Узу дурарикан ктитуб ичв кӀваина гъюбан бадали, гъапунзачвуз. Сифте ражари дидкан учвуз гъапундайза, гьаз гъапиш учвухъди хъайза+.

«Узу дурушиш, Хъюгърур гъидар»

5Хъа гьамус Узу Гьаурихьна гъяраза. Учвкан сарикьан: «Уву наана гъягъюрава?» – пну гьерхрадарчва,+
6гьаз гъапиш Узу учвуз вари ктибтиган, ичв юкӀвар пашман духьнайичв. 7Хъа Узу гьякь кӀуразачвуз: учвуз ужʼвал бадали гъяраза. Эгер Узу дурушиш, Хъюгърур учвухьна гъидар. Хъа Узу гъушиш, Думу учвухьна гьаъдиза+. 8Дугъу, гъафиган, дюнʼяйин агьлариз дурар гунагьвалин, дугъривалин ва Аллагьдин суддин дюзди гъавриъ адрувал улупиди. 9Узухъ хътругъруган, дурар гунагьвалин дюзди гъавриъ адар+. 10Узухьинди даруган, дурар дугъривалин дюзди гъавриъ адар, гьаци вуйиган, Узу Адашдихьна гъяраза, ва учвуз Узу сарун рякъидарчвуз. 11Гьаму дюнʼяйин гьюкумдариин гьамустӀанра гъалиб духьнашра, дурар Аллагьдин суддин дюзди гъавриъ адар+. 12Узхьан учвуз хъана гизафдарикан пуз шуйзухьан, аммаки учвхьан дурарин гьаму ражари сабан гъавриъ ахъуз хьибдарчвухьан. 13Учвухьна Гьякьвалин Рюгь гъафиган, Дугъу учву дюз рякъди гъахиди, рюгьнан метлеб – гьубкӀну вуйи гьякьвал ву, фицики Дугъу кӀурайиб Чахьан дар. Дугъу анжагъ Чаз гъеебхьубдикан пиди, Дугъу учвуз гъюз ккимбубдикан хабар дебккди+. 14Дугъу Узу адлу апӀиди, гьаз гъапиш Дугъу, Узхьан гъадабгъну, думу учвуз ачухъ апӀиди. 15Вари Адашдиз айиб Йизуб ву. Магьа гьаддиз Узу: „Дугъу, Узхьан гъадабгъну, учвуз тувди“, гъапунза+.

Пашманвалин ерина шадвал гъибди

16Багарихьди Узу сарун рякъидарчвуз, цӀиб вахтналан хъана рякъидичвуз+.

17Ученикарикан сакьюдари чиб-чпигъ кӀури гъахьну:

– Мугъан фикирнаъ фу ади мици кӀурайкӀан? Мугъу кӀура: «Багарихьди Узу учвуз сарун рякъидарчвуз, хъа сацӀиб вахтналан хъана рякъидичвуз». Ва гьамцира кӀура: «Гьаз гъапиш Узу Адашдихьна гъяраза». 18Хъа мидин фици гъавриъ ахъди – «багарихьди?» Му фтикан улхураш, ухьу гъавриъ адархьа.

19Исайиз аьгъяйи, дурариз Чахьан фтикан гьерхуз ккунди айиш ва гьаддиз Чав кӀуру:

– Учву чиб-чпихьан гьерхрачва, Узу Йиз хиялнаъ фу ади мици: «багарихьди» ва «учвуз Узу сарун рякъидарчвуз, хъа цӀиб вахтналан хъана рякъидичвуз» – кӀурайкӀан кӀури? 20Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: ишидичва ва дердер зигидичва, хъа миди вуйи дюнʼя шад хьибди. Учву пашман хьидичва, амма ичв пашманвал шадвализ хьибди+. 21БицӀир апӀурайи дишагьли аьзабнакк шулу, фицики дугъан сяаьт улубкьна, хъа бицӀир гъапӀуриз аьзабар гьархру – дюнʼяйиз цӀийи инсан хьубʼин думу шад шулу. 22Гьаци учвура гьамус пашман вучва, саки учву Узуз хъанара рякъиди ва гьадмуган ичв юкӀвар шадвали ацӀди, му ичв шадвал сарихьанра дадабгъуз хьибдар+. 23Ва гьадму йигъан учву Узʼхьан сабдиканра гьерхидарчва. Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразачвуз: Йиз ччвур дибисну, учву Йиз Адашдихьан фу тӀалаб гъапӀишра, Дугъу тувдичвуз+. 24Учву мегьел фукӀара Йиз ччвурнахъан тӀалаб гъапӀундарчва. Гьамус тӀалаб апӀинай – хьибдичвуз, ва учву шадвалихьди ацӀдичву!+

Дюнʼяйин зиин гъалибвал

25Мугагьназ Узу учвуз тахалусариинди кӀури гъахьунза, хъа гьамус Узу учвуз, тахалусариинди дарди, Адашдикан ачухъди дупну ккуни вахт улубкьура+. 26Гьадму йигъан учву, Йиз ччвур дибисну, Дугъкан тӀалабар апӀидичва. Узу кӀуразачвуз, учвхъанди Адашдиз ккарагидиза, дупну. 27Ичв Узухьна вуйи ккунивализ дилигну ва Узу Аллагьдихьан дуфна кӀури ичв хъугънайивализ дилигну, Адашдиз Чаз учву ккунду+. 28Узу му дюнʼяйиз Адашдихьан гъафунза ва гьамус, дюнʼя дипну, Дугъахьна хътакураза+.

29– Ари гьамус Уву, тахалусариинди дарди, ачухъди кӀурава, – гъапи Дугъаз ученикари. – 30Увуз вари аьгъюбдин учу гьамус гъавриъ ахъунча. Увхьан гьерхайизра кмиди Уву жавабар туврава. Магьа гьаддиз Уву Аллагьдихьан дуфнайибдихъ хъугърача+.

31– Аьхирки хъугъунчва? – гъапи жаваб вуди дурариз Исайи. – 32Хъебехъай, Узу сарди гъитну, учву вари хулариз гьергру сяаьт улубкьура. Амма Узу сар дарза, гьаз гъапиш Узухъ Йиз Адаш хъазухъ+. 33Узу му гафар, Узуъ учву мясляаьт абгри пну, гъапидар вуйиз. Му дюнʼяйиъ учвуз дердер алахьидичвуз, аммаки миж макадабтӀанай: Узу му дюнʼяйиин гъалиб гъахьунза+.

17

Исайин Чан Адашдихъди улхуб

17^1Му гафар гъапиган, Исайи завузди кӀул за апӀру ва кӀуру:

– Я Адаш! Йиз сяаьт улубкьну. Яв Бай адлу апӀин, Яв Бали Уву адлу апӀбан бадали+. 2Вари яшамиш шлубдин зиин Уву Дугъаз гьюкум тувунва. Уву Дугъахьна гьаъдариз гьаци Гьадгъура гьаргандин уьмур тувди+. 3Хъа гьаргандин уьмур – му Уву, сар вуйи, гьякьлу вуйи Аллагь, ва Уву гьау Иса Месигь аьгъю апӀувал ву. 4Узуз Уву табшурмиш гъапӀу ляхин тамам дапӀну, Узу Уву жилиин адлу гъапӀунзаву. 5Ва гьамус, дюнʼя ккебгъайиз улихьна, Узу Увухъди хъайиган, Узуз фици ад айиш, гьациб адниинди Узу адлу апӀин, эй Адаш+. 6Уву, му дюнʼяйиан адагъну, Узухьна туву адмийириз Яв ччвур ачмиш гъапӀунза. Думу адмийир, Явдар вуйидар, Уву Узуз тувунва. Дурари Яв Гаф гъюбхну. 7Гьамус дурар, Уву Узуз тувуб вари Явуб вуйивалин, аьхирки, гъавриъ ахъну. 8Уву Узухьди гьау гафар, Узу дурарихьна тувунза ва дурар дурари кьабул гъапӀну. Узу Увхьан дуфнайивалин дурар якьинтӀан гъавриъ ахъну ва Уву Узу гьаувалихъ хъугъну+. 9Узу гьадрарин гьякьнаан ккарагураза: Узу вари дюнʼяйихъанди ккарагурадарза, хъа Уву Узухьна тувдарихъандитӀан, гьаз гъапиш дурар Явдар ву,+
10фицики вари Узуз айиб Явуб ву, ва вари Увуз айиб Йизуб ву. Гьадрариантина Узу Йиз ад улупунза+. 11Узу сарун му дюнʼяйиъ гъузрадарза, Узу Увухьна хътакураза, хъа дурар му дюнʼяйиъ гъузра. Эй гирами Йиз Адаш! Яв ччвурнан кьувватниинди – Уву Узуз тувунва гьадму ччвур – дурар уьрх, Увуна Узу сар вуйиганси, дурарра сарси хьпан бадали+. 12Яв ччвурнан кьувватниинди – Уву Узуз тувунва гьадму ччвур – чпихъди хъайи вахтна Узу уьрхюри гъахьунза дурар. Узу гъюрхюнза дурар: аьжалихьна улупнайи сартӀан гъайри фужкӀара гъакӀундар, гьамци Гирами бикӀбарин Гаф тамам дубхьну ккундийи+. 13Хъа Узу гьамус Увухьна гъюраза. Узу сабан жилиин илмиза, му вари Узу гьаддиз кӀураза, Йиз абцӀну вуйи шадвал Узухъди дурарира пай апӀбан бадали+. 14Узу Яв Гаф дурариз улупунза, гьаддиз му дюнʼяйи дурар даккун гъапӀну, гьаз гъапиш дурар му дюнʼяйиан даруган, Узу му дюнʼяйиан даруганси+. 15Узу Увкан дурар му дюнʼяйилан гъадагъуб ккун апӀурадарза, Узу ккун апӀураза, дурар писвалихьан уьрхюб+. 16Узу му дюнʼяйиан даруганси, дурар му дюнʼяйиан дар. 17Гьякьвалин кьувватниинди дурар Яв гъуллугъниина жалб апӀин, Гьякьвал – му Яв Гаф ву. 18Уву Узу дюнʼяйиз фици гьаънуш, Узура дурар му дюнʼяйиз гьаунза+. 19Гьадрар бадали, Узу Увуз дугъриданра дурар Явдар хьпахъди бахш гъахьунза. 20Анжагъ Узу гьадрарихъандитӀан ккарагурадарза, гьадрари гъапи Узкан вуйи гафналантина Узухъ хъугънайидарихъандира ккарагураза. 21Гъит дурар вари саб хилди ишри, Уву Узуъ фици шулаш, хъа Узу Увуъ фици шулаш, гъит гьадрар Ухьуъ ишри. Ва гъит дюнʼяйиз Узу Уву гьаънайивал аьгъю ибшри. 22Уву Узуз туву ад Узу дурариз тувунза, Увуна Узу сар вуйиси, дурарра саб хилди хьпан бадали+. 23Узу дурариъ шулаза ва Уву Узуъ шулава. Гъит дурарра ижмиди сабхилди гъузри! Ва гъит дюнʼяйиз аьгъю ибшри Узу Уву гьаувал ва, Увуз Узу ккуниганси, Увуз дурарра ккунивал. 24Я Адаш! Узуз ккундузуз, Уву Узуз тувдар Узу шлушваъ Узухъди духьну. Гъит дурариз Уву Узуз туву Йиз ад рябкъри. Фицики дюнʼя арайиз хайиз Уву Узу ккун гъапӀунва+. 25Эй гьякьлу вуйи Йиз Адаш! Дюнʼяйи Уву аьгъю гъапӀундар, Узуз Уву аьгъязуз, хъасин Узу Уву гьауб дурариз аьгъю гъабхьну+. 26Увуз Узу ккуни масанвал гьадрариъра, Узу гьадрариъ фици аш, гьаци хьпан бадали, Узу дурариз Яв ччвур ачмиш гъапӀунза ва апӀидира вуза+.

18

Иса дисуб

18^1•Гьамци ккарагбалан кьяляхъ, Иса, Чан ученикарра хъади, Кедрон кӀуру дерейиантина багъдиъ айи йишваз гъягъюру. Дурар сатӀиди багъдиъ учӀву+. 2Иса масу тувуз ккуни Ягьудайиз му йишв аьгъюб вуйи – Исана ученикар дина кми-кмиди уч шуйи+. 3Ва магьа, римлуйирин эскрарин десте ва гьацира жугьдарин маллйирин аьхюдарина фарисйири гьау Аллагьдин хулан гъаравларра хъади, Ягьуда мина гъюру. Дурар вари яракъламиш духьнайи: дурарихь цӀа кайи гакӀвларна фанисар хьайи+.

4Исайи, Чаин улубкьруб аьгъяди, дурарин улихьна удучӀвну гьерхру:

– Учву фуж агурачва+?

5– Назаретдиан вуйи Иса, – жаваб туву дурари.

– Гьадму Узу вуза, – кӀуру Дугъу.

Масу туврайи Ягьудара гьадрарихъди хъайи. 6Исайи: «Гьадму Узу вуза» гъапибси, дурар кьяляхъ шулу ва жилʼина ахьру.

7– Учву фуж агурачва? – хъанара гьерхру дурарихьан Исайи.

– Назаретдиан вуйи Иса, – кӀуру дурари.

8– Узу учвуз гъапунзачвузки: Гьадму Узу вуза, – гъапи Исайи. – Эгер учвуз Узу лазим вуш, гьаму адмийир деетай.

9Исайи гьаци гъапнийи, гьаз гъапиш Чав дупнайи гьаму гафар: «Уву Узуз тувдарикан, Узу фужкӀара пуч гъапӀундарза», кӀурудар тамам духьну ккундийи+.

10Гьадмуган ханжал хьайи Петри, думу уьчӀюбгъну, маллйирин аьхюрин гъаравшиз йивну, дугъан иб ктабтӀуру. Гъаравшиз Малх кӀуйи+.

11– Ханжал чан халариъ ив! – гъапи Исайи Петриз. – Му аьзабарин зах Узуз Адашди тувунзуз. Мегер Узхьан думу дурубхъди гъибтуз шулин+?

12•Гьадмуган Аллагьдин хулан гъаравлари Иса дисуру ва йитӀуру. 13Сифте Думу гьадму йисан маллйирин аьхюр вуйи Каяфайин язна Гьаннайихьна хуру+. 14Эгер вари халкьдин ерина сар адми гъачӀиш ужу шул, дупну, жугьдариз насигьят тувур гьадму Каяфа вуйи+.

Петри Исайиз «Аьгъюр дарзуз» пуб

15Симон Петрна сарсан ученик Исайин кьяляхъди гъушнийи. Му ученик, маллйирин аьхюрихъди танишур вуйи ва думу Исайихъди кавхайин гьяятдиъ учӀвнийи. 16•Хъа Петр урарин чӀатинди гъузру. Хъасин гьадму кавхайиз таниш ученик удучӀвну, урарихъ хъайи гъараваш шурахъди дулхну, Петрра гьяятдизди аъру. 17Ва гьамшвахь му шуру Петриз кӀуру:

– Хъа уву, гъаписи даршул, гьатму адмийин ученик дарна?

– Ваъ, – пну жаваб туву Петри.

18Аьхъюди вуйи. Гъаравшари ва гъараваш дишагьлийири, алапӀрушвахь цӀа алапӀну, мани апӀуз хъюгъю. Петрра дурарин багахь дугъужвнайи ва мани апӀурайи.

Исайихьан силис гъадабгъуб

19•Кавхйири Исайихьан Дугъан ученикарикан ва Дугъу улупурайи аьгъюваларикан гьерхрайи.

20– Узу варидарин улихь ачухъди гъапунза, – жаваб туву Исайи. – Вари жугьдар гъюру мистаъ Узу гьарган аьгъювалар улупури гъахьунза. Узу фукӀара гьитӀибкӀну, жиниди улупундарза+. 21Гьаци вуйиган, Узхьан гьаз гьерхрачва? Узу фтикан гъапнуш, ебхьурайидарихьан гьерхай. Дурариз аьгъя, Узу фу гъапнуш.

22Дугъу гьамци гъапиган, багахь дийигънайи гъаравларикан сари Исайин машнягъян йивуру ва кӀуру:

– Фици гафар апӀурава кавхайихъди?!+

23– Эгер Узу фу-вуш жараси гъапнуш, йип Узу фтин дюз дарш, – гъапи Исайи. – Хъа эгер гьякь кӀураш, гьаз Узуз йивурава?

24Гьадмуган Гьаннайи, Иса йитӀну имиди, маллйирин аьхюр вуйи Каяфайихьна гьаъру.

Петри Иса кьюбпи ражарира «Аьгъюр дарзуз» пуб

25Хъа Симон Петр чаз мани апӀури дугъужвнамийи.

– Ич хиялиан, увура Дугъан ученикарикан вуйва? – гьерхру дугъхьан.

– Ваъ, – жаваб туву Петри.

26– Уву дайнахъа узуз багъдиъ Дугъахъди гъяркъюр? – гьерхру Петри иб кдабтӀу гъуллугъчийин багахьлуйи+.

27Петри хъана дарза кӀуру, ва гьадму сяаьт даттли уьъйир апӀуру+.

Пилатдин силис

28•Гьирин ухди Иса, Каяфайин хулʼан адаъну, Римдин гьюкумдарин дараматариз хуру. Жугьдар, чпи чиркин духьну, Пасхайин машквар апӀуз хьибдар кӀури, дараматдиъ учӀвундайи+. 29Гьаддиз гьякимдар Пилат учв дурарихьна удучӀвуру.

– Учву узухьна духнайи му Кас фтин тахсир апӀурачва? – гьерху дугъу+.

30– Эгер Думу тахсиркар дайиш, учу Думу Увухьна суд апӀуз дархрийча, – жаваб туву дурари.

31– Думу учвухьна гъадагъай ва ичв закондиинди суд апӀинай, – гъапи Пилатди.

– Учуз фужкӀара аьжализ тувуз ихтияр адарчуз, – гъапи дурари.

32Гьамци гъабхьнийи, гьаз гъапиш Исайи, Чав улихьмиди Учв фициб аьжалиинди йикӀуруш, гъапи гафар тамам духьну ккундийи+.

33Пилат дараматдиз хътакуру ва, Исайизра дих дапӀну, гьерхру:

– Уву «жугьдарин Паччагь» вуна+?

34– Гьаци уву кӀурана, даршиш думу увуз Узкан жарадари гъапиб вуйин? – гьерху Исайи.

35– Узу жугьуд вуйинхъа? – хътӀурччву Пилат. – Гьаму Яв ватанагьлийири ва кавхйири Уву узухьна тувну. Уву гьациб фу гъапунва?

36– Йиз Паччагьлувал му дюнʼяйиан дар. Эгер Йиз Паччагьлувал гьаму дюнʼяйиан вуйиш, Йиз гъуллугъчйири, Узу жугьдарин хилиъ адрахъбан бадали, чпихьан шлуб апӀидийи. Ваъ, Йиз Паччагьлувал мушвʼан дариз, – гъапи Исайи+.

37– Гьаци вуйиган, фици-вушра Уву Паччагь вуна? – гьерху гьадмуган Пилатди.

– Узу паччагь ву, уву кӀурава. Узу гьаддиз бабкан гъахьунза ва гьаддиз дюнʼяйиз гъафунза: гьякьвал улупбан бадали. Шлиз ккундуш гьякьвал, гьарсариз Йиз дих ебхьура, – гъапи Исайи+.

38– Хъа гьякьвал фу ву? – гьерху Пилатди. Ва гьамци дупну, думу хъана жугьдарихьна удучӀву.

– Узуз му Касдик гьич саб тахсирра бихъурадарзуз, – гъапи дугъу+.

39– Учвуз гьациб аьдат ачвуз: Пасхайин машквраз дидиснайидарикан сар деетуб. Узу учвуз дидиснайидарикан сар Пасхайиз деетурза. «Жугьдарин Паччагь» деетурза, ккундунучвуз+?

40– Думу ваъ! Варава деет! – хъана дурари чӀигъар апӀуз хъюгъю.

Варава гъачагъ вуйи.

19

«Думу дариз зиг»

19^1•Гьадмуган Пилатди, Иса хъади душну, Думу урччвуз гъитру. 2Эскрарира, зазарикан таж дапӀну, Дугъан кӀулʼин улубкӀуру ва гъюнарихъ аку-уьру халат хъипру. 3Дурар Дугъахьна гъюйи ва кӀуйи:

– Яшамиш ишри «жугьдарин Паччагь!» – ва гьамци кӀури, Дугъан машнягъян йивуйи.

4Хъана Пилат удучӀвуру.

– Мугъак узуз гьич саб тахсирра бихъурадарзуз, учвуз аьгъю хьпан бадали, магьа узу Думу ичв улихьна адаураза, – гъапи Пилатди+.

5Ва гьадмуган, зазарикан гъапӀу таж ва аку-элвен халат хъади, дурарихьна Иса удучӀвуру.

– Магьа Думу Адми! – гъапи дурариз Пилатди.

6Хъа кавхйирина гъаравлари, Иса гъяркъюбси, чӀигъар апӀуру:

– Хачриина Думу! Хачриина!

– Думу учву гъадагъну, дариз зигай! – кӀуру дурариз Пилатди. – Узуз Мугъак саб тахсирра бихъурадарзуз.

7– Учуз закон ачуз, – гъапи жугьдари, – закондиинди Думу дукӀну ккунду, гьаз гъапиш Дугъу, Учв Аллагьдин Бай вуза, гъапну+.

8Му гафар гъеерхьиган, Пилатдиз хъана артухъди гучӀ шулу. 9Думу хъана дараматдиз хътакуру ва Исайихьан гьерхру:

– Уву наънан вува?

Амма Исайи фукӀара гъапундар+.

10– Гафар апӀуз ккундарнуз? – кӀуру Пилатди гьадмуган. – Увуз аьгъдарнузхъа, Уву деетувал йиз гьюкмиъ айиб ва Уву хачриин дариз зигувалра йиз гьюкмиъ айиб?

11Исайи жаваб туву:

– Йиз зиин яв гьич саб гьюкумра даршлийи, эгер увуз думу зиълан тувнадайиш. Ва гьаддиз Узу яв хилиз масу тувурин гунагь хъана зурбабуб ву+.

12Гьаму гафарин кьяляхъ Пилат Иса азад апӀуз чарйир агбахъ шулу. Хъа жугьдари чӀигъар апӀуру:

– Эгер уву Думу деетиш, уву Цезар-паччагьдин дуст дарва! Фуж учв паччагь вуза кӀурайир, думу Цезар-паччагьдиз къаршу гъедергурайир ву!+

13Гьамцдар гафар гъеерхьу Пилат, Исара адаъну, суд апӀрушвʼин деъру. Думу йишваз «Гъвандин тахт» кӀуру, жугьуд чӀалниинди: «Гаввафа».

14Му ляхнар Пасхайин машквар ккебгъайиз улихьна, жвуми йигъан лисунган шулайидар вуйи.

– Лигай, магьа ичв паччагь! – гъапи Пилатди.

15– ЖвартӀ апӀин Думу! ЖвартӀ! Хачриина! – гьарйир гъапӀу дурари.

– Гьаци вуйин? Ичв паччагь узу дариз зигну ккундунчвуз? – кӀуру Пилатди.

Цезарилан гъайри, учуз жара паччагь адарчуз! – жаваб туву дурари.

16Ва гьадмуган Пилатди, аьхирки, Иса дариз зигбан бадали жугьдарихьна тувру. Эскрарира, Иса дидисну, хъади гъахуру.

Хачриин Исайин аьжал

17•Дугъу «УнтӀаъ» (жугьуд чӀалниинди «Голгофа») кӀуру йишвахьнакьан Чаинди Чав карсру хачра дубхну ккундийи. 18Гьадушвʼин Думу кьумарихьди хачрак карсру, хъа Дугъахъди кьюрсана – сар арччул, гьатмунурсана гагул терефнахъанди карсру, хъа Иса – дурарин кьялаъ.

19Пилатди хачрак дибикӀнайи табличкара кебхуз буйругъ тувру. Душвак дибикӀнайи: «Назаретдиан вуйи Иса, жугьдарин паччагь».

20Му бикӀуб гизаф жугьдари гъурхнийи, Иса дариз дизигнайишв шагьрихьан ярхлаъ адайи: ва душвак жугьуд, латин ва грек чӀалариинди дибикӀнура айи. Жугьдарин кавхйири Пилатдиз гъапи:+

21– «Жугьдарин паччагь» кӀури мибикӀан. «Гьаму адмийи учв жугьдарин паччагь вуза кӀура», – пну, бикӀ.

22– Узу, фу дибикӀнаш, дибикӀназа, – жаваб туву Пилатди.

Тупут ипуб

23Иса дариз гъизигхъан, эскрари, Дугъан халат гъадабгъну, юкьубишваз пай апӀуру – гьарсар эскриз саб. Дурари Исайин балахунра (кӀанккан алабхьру ккуртт) гъадабгъуру. Думу гъибирхушв ктарди заълансина дубхнайиб вуйи.

24– Му чӀябгъидархьа, шлиз удубчӀвуруш, тупут ипиш ужу шул, – гъапи дурари чиб-чпин арайиъ. Гьамци, Гирами китабариъ дидикӀнайи му гафар тамам гъахьнийи: «Йиз палтар дурари чпин арайиъ пай гъапӀнийи, Узу алабхьнайибдин тупут ипнийи». Чан гьаци эскрари апӀузра гъапӀнийи.

Исайи Чан жан тувуб

25Иса керхнайи хачран багахь Дугъан дада, дадайин чи, Клеопдин шив Марʼям ва Магдалайиан вуйи Марʼям дийигънайи+. 26Чан дада ва душвахь хьайи Чан юкӀв али сар ученик дяркъну, Исайи дадайиз кӀуру:

– Дишагьли, магьа яв бай. –+
27Хъасин ученикдизра кӀуру:

– Магьа яв дада.

Гьаддихъанмина ученикди Исайин дада чахьна гъадагъуру.

28•Исайи, вари ляхнар Гирами китабариъ дидикӀнайиси духьнайиб аьгъяди, кӀуру:

– Дахаргназу!

29Душвахь чяхрин сиркейихьди абцӀнайи гажин хьайи. Иссоп рукнан кюлигъ чяхрин сирке дизибгнайи мачалкасиб гъивну, эскрари Дугъан кӀвантӀарихьна хуру.

30Исайи, сиркейикан дубхъну, кӀуру:

– Тамам гъабхьну!

Ва, кӀул кибхну, Дугъу рюгь туву (Аллагьдиз).

Гирами китабариъ дибикӀнайиб тамам хьуб

31Му жвуми йигъан гъабхьиб вуйи, ва жугьдарин гьякимариз дариз дизигнайидарин майтар султ йигъаз хачарик керхну гъитуз ккунди адайи, фицики гьаму султ йигъан дурарин аьхю вуйи Пасхайин машквар ккебгърайи. Гьаддиз дурари Пилатдикан, керхнайидарин ликар дюргъну, дурар хачракан ктагъуб тӀалаб гъапӀнийи. 32Гьадмуган эскрар дуфну, Исайихъди дариз гъизигдарикан сарпирин ликар уьргъюру, хъасин – кьюрпирин. 33Хъа Исайихьна гъафиган, лигуруш, Думу дукӀнайи, ва гьаддиз Дугъан ликар дюрюргъди гъитру.

34ДукӀну ашра, эскрарикан сари Дугъан гъвалаъ жида убччвру, ва дишла ифина шид удубчӀвуру+.

35Му вари чан хусуси улариинди гъябкъю адмийи, учвура хъугъбан бадали ктибтура. Дугъан шагьидвал гьякьлуб ву, чав гьякь кӀурайивал дугъаз аьгъя+. 36Гьамци Гирами китабариъ дибикӀнайибра тамам гъабхьнийи:

«Дугъан гьич саб кӀурабра дюбгъну хьибдар»+. 37Гирами китабарин жара йишваъра кӀура: «Шлиъ жида убччвнуш, Гьадгъаз лигури хьиди».

Исайин беден накьвдиъ ивуб

38•Мидин кьяляхъ, жугьдарин гьякимарихьан гучӀури жиниди, Исайин ученик гъаши Аримафеяйиан вуйи Юсуф кӀурури Пилатдикан, Исайин беден ктабгъуз ихтияр тӀалаб апӀуру. Пилатди ихтияр тувиган, дугъу, душну, беден хачракан ктабгъуру+. 39Мина, саб фулан йишвну жиниди Исайихьна гафар апӀуз гъафи девлету кас Никодимра гъюру. Дугъу варж литр ицци ниъ хъайи ягъарна, мирра рукнанна алоэ укӀан кибикьнайи ччим хуру+. 40Жугьдарин накьвдик кивруган, аьдат вуйиси, дурари Исайин беден гьадму ягъар дизигнайи ирин кафнигъян гъибиржуру+. 41Иса дариз гъизигу йишвахь багъ хьайи, хъа багъдиъ саркьан мегьел кивнадру накьв айи+. 42Султ йигъан улихь хьайи йигъ вуди хьпаз ва накьв багахь хьайивализ дилигну, душваъ Иса кивру.

20

Исайин беден накьвдиъ имдар хьуб

20^1•Гьяфтайин садпи йигъан гвачӀнин ухди, мучӀуди имиди, Магдалайиан вуйи Марʼям накьвдихьна гъюру ва, дугъаз накьвдин айитӀинди учӀврушвахь гьипнайи гъван гьидипнади рябкъюру+. 2Думу жаргъури дуфну, Симон Петризна ва Исайин ккунди гъаши жара ученикдиз кӀуру:

– Агъа накьвдиан гъурхну, аьгъдарчуз наана гъурхнуш+.

3Петрна гьадму ученик накьвдихьна жаргъуру. 4Дурар кьюридра ккажагъуру, хъа ПетртӀан тмуну ученик зарбди жаргъуйи, ва думу накьвдихьна сарпирди хъуркьру. 5Думу ис алахъну лигуру, фу лигурва: душваъ (майит диврушвʼин) кафнартӀан адар, амма думу накьвдин айитӀ учӀвундайи.

6Дугъахьна Симон Петрра хъуркьру. Думу накьвдиъ учӀвру – душваъ дугъаз дипнайи кафан ва 7Исайин кӀул илибтӀнайи чӀулар рякъюру. Му чӀулар кафнихьан тина йишвахь дидиржну дирчнайи. 8Сифте накьвдихьна хъуркьу тму ученикра айитӀна учӀвру. Мурар гъяркъиган, думура хъугъру. 9Аммаки дурар сабан Гирами китабариъ дибикӀнайибдин гъавриъ адайи. Хъа дурариъ, Иса чӀиви хьиди, кӀури дибикӀна+.

Иса чӀиви хьуб

10Ученикар хулаз хътакуру.

11•Хъа Марʼям чӀатинди дугъужвнайи ва ишурайи. Ва, ишурамиди, ис алахъну, накьвдизди лигуру, 12дугъаз, Исайин беден алди гъабши йишвʼин лизи ккурттар али кьюр малайик рякъюру: сар кӀулихъ жвурнахъинди, тмунур ликар гъашишвахъинди деънайи+.

13– Эй дишагьли, гьаз ишурава? – гьерху малайикари.

– Йиз Агъа гъурхну, хъа наана вуш, аьгъдарзуз, – жаваб туву дугъу.

14Гьаму гафар кӀурамиди Марʼям кьяляхъинди илтӀикӀуру, фу лигурва: чан улихь Иса дийигъна. Аммаки думу му Иса вуйибдин гъавриъ ахъундайи+.

15– Эй дишагьли, гьаз ишурава? – кӀуру дугъаз Исайи. – Фуж агурава?

Марʼямди, му багъбанчи вушул пну хиял дапӀну, Дугъаз кӀуру:

– Йиз аьхюр, эгер уву Думу гьашвʼан адагъну гъурхнуш, йип узукна, наан дитнуш, узу Думу гъадагъурза+.

16– Марʼям! – кӀуру Исайи.

Марʼям илдицуру.

– Раввуни! (Жугьуд чӀалниинди: «Мялим»), – пну, чӀигъ апӀуру Марʼямди.

17– Узук мукучан! – кӀуру дугъаз Исайи. – Узу сабан Йиз Адашдихьна хъадакнадарза. Уву, душну, Йиз чвйириз: «Узу Йиз Адашдихьна ва ичв Адашдихьна, Йиз ва ичв Аллагьдихьна хътакураза», кӀура, йип+.

18Магдалайиан вуйи Марʼям ученикарихьна гъюру ва дурариз кӀуру:

– Узуз Агъа гъяркъюнзуз!

Ва дугъу чаз Исайи гъапиб кӀуру.

Иса ученикариз ачмиш хьуб

19•Гьяфтайин гьадму садпи йигъан хябяхъган Исайин ученикар, жугьдарин гьякимдрарихьан гучӀбу раккнарра хъяркьну, саб хулаъ уч духьнайи. Мушваъ Иса учӀвру ва дурарин арайиъ дугъужвуру:

– Мясляаьт учвуз! – гъапи Дугъу. 20Дугъу Чан хиларна гъвал улупуру. Агъа гъяркъю ученикар шад шулу.

21– Мясляаьт учвуз! – текрар апӀуру Дугъу. – Адашди Узу фици гьаънуш, гьаци Узу учвура гьаъраза+.

22Гьамци дупну, Дугъу дурариин уф илитуру ва кӀуру:

– Гирами Рюгь кьабул апӀинай!+
23Учву шлин гунгьарилан хил алдабгъиш, гьадгъан алдабгъну хьибди, хъа шлиин гъитиш, гьадрариин гунагь гъубзди+.

Фомайин хътругърувал

24„КӀвятӀях“ кӀуру лакӀам хъайи йицӀикьюрикан Фома кӀуру сар, Иса ачмиш шлуган, дурарихъди хътайи+.

25– Учуз Агъа гъяркъюнчуз! – кӀуру дугъаз тмуну ученикари.

– Дугъан хилариин кьумари гъиту урхъар дярякъди, дурариъ узу йиз тӀуб удрубччвди ва йиз хил Дугъан гъвалʼан жидайи идипу зийниъ идривди, мидихъ хътругъарза! – жаваб туву дугъу.

26Саб гьяфтайилан Исайин ученикар хъанара уч шулу. Му ражари дурарихъди Фомара хъайи. Раккнар хъяркьнашра, хулаъ Иса учӀвру ва, дурарин кьялаъ дийигъну, кӀуру:

– Мясляаьт учвуз!

27Хъасин Фомайиз кӀуру:

– ТӀуб гьачӀабкк! Магьа Йиз хилар. Хил гьачӀабкк ва гъвалак зийниъ убччв! КӀвахъни махьан, аммаки хъугъ!

28– Йиз Агъа ва йиз Аллагь! – гьарайниинди гъапи Фомайи+.

29– Уву хъугъунва, гьаз гъапиш Узу гъяркъюнвуз? Аммаки хушбахтаврар ву гьадрар, Узу дярякъди, хъугъдар! – кӀуру дугъаз Исайи+.

Югьанди гьаз му китаб гъибикӀну

30Исайи дурарин улихь гьаму китабдиъ дидикӀну адру хъана гизаф аьламатарра улупну+. 31Аммаки гьаму вари дибикӀнайиб, учву Иса Месигь вуйибдихъ, Думу Аллагьдин Бай вуйибдихъ хъугъри пну ва Дугъахъ хъугъбиинди учвуз зат ккудудубкӀру уьмур хьпан бадали дибикӀнайиб ву+.

21

Иса ургур ученикдиз ачмиш хьуб

21^1Хъасин Тивериад гьюлин гъирагъдихъ Иса Чан ученикариз хъана ачмиш шулу. Думу магьа гьамци гъабшиб ву+. 2Симон Петр, КӀвятӀях кӀуру лакӀам али Фома, Галилей уьлкейиъ айи Кана шагьриан вуйи Нафанаил, Зеведейин кьюрид баяр ва Исайин кьюр жара ученикар – вари сатӀиди уч шулу+.

3– Узу балугъар дисуз гъяраза, – кӀуру дурариз Симон Петри.

– Учура увухъди гъюрча, – кӀуру имбударира.

Дурар душну люткейиъ эъру, аммаки думу йишван дурари фукӀара гъибисундайи. 4Хъа аку хьуз хъюбгъиган, гъирагъдихъ Иса дугъужвнайи. Саки му Иса вуйибдин ученикар гъавриъ ахънадайи+.

5– Дустар, лисуз фукӀа-мукӀа гъибисунчва? – гьерхру дурарихьан Исайи.

– Ваъ, – жаваб туву дурари+.

6– Чул люткейин арччулну гъвалхъанди ккипай, ва дисидичва, – кӀуру Дугъу.

Дурари чул ккипру – гизаф балугъар ади хьпаз, дурарихьан чул ккадабгъуз шуладайи+.

7– Му Агъа ву! – кӀуру Петриз Исайин юкӀв али сар ученикди. Му Агъа ву пну гъеебхьубси, Петр чан гъяцӀли жандиин али плащдин канчӀар зина ккаъну, йитӀну, штузди урсру+. 8Хъа тмуну ученикар, балугъари абцӀнайи чулра хъчӀюбхюри, люткейиъди гъирагъдихъна гъюру. Гъирагъдихъна ярхла дайи – варж метркьан. 9Гъирагъдихъна ктучӀвиган, дурариз кархьнайи аржлар рякъюру, дурариин балугъ илипнайи ва гъвалахъ уьлра хъайи.

10– Учву гъидистарикан сякьюбсана балугъ акъинай, – кӀуру дурариз Исайи.

11Симон Петри, люткейихьна душну, чӀатху балугъарихьди абцӀнайи чул хъчӀюбхюру. Дидиъ варжна хьуцӀурна шубуб балугъ айи. Ва гьамкьан гизаф балугъар ади гъахьнушра, чул гъячӀябгъюндайи.

12– Деай гьириндин уьл ипӀуз, – кӀуру дурариз Исайи.

Ученикарикан сарира Дугъхьан, Думу фуж вуш, гьерхундайи. Думу Агъа вуйиб дурар дишла гъавриъ ахънийи. 13Исайи дуфну, гъадабгъну уьл, дурариз пай апӀуру, ва балугъра пай апӀуру. 14Гьаму Иса, дукӀну чӀиви гъахьихъанмина, Чан ученикариз ачмиш шули шубубпи раж вуйи+.

Исайин Петрихъди улхуб

15Дурари гьирин уьл ипӀбалан кьяляхъ, Исайи Симон Петриз кӀуру:

– Я Югьаннайин бай Симон, увуз Узу гьамраризтӀан гизаф ккундунуз?

– Ав, Агъа, узуз Уву ккуниб Увузра аьгъявуз, – жаваб туву Петри.

– Йиз ччилар уьрх, – кӀуру Исайи. 16Кьюбпи ражарира Исайи Петрихьан гьерхру:

– Я Югьаннайин бай Симон, увуз Узу ккундунуз?

– Ав, Агъа, узуз Уву ккуниб Увузра аьгъявуз, – жаваб туву Петри.

– Йиз марччарин гъайгъу зиг+.

17Ва шубубпи ражарира Исайи дугъаз кӀуру:

– Я Югьаннайин бай Симон, увуз Узу ккундунуз?

Дугъу, Учв ккундунуз кӀури шубубпи ражнура гьерхиган, Петриз иццру апӀуру.

– Я Агъа, Увуз вари аьгъявуз, – кӀуру дугъу Исайиз. – Узуз Уву ккуниб Увуз аьгъявуз.

– Йиз марччар уьрх, – кӀуру Исайи. – 18Гьякьлу вуйи гьякь кӀуразавуз: уву жигьилди айиган, яв чӀул уву идибтӀну, увуз ккунишваз гъягъюйва. Хъа кьаби гъашиган, хилар гьатӀарццидива, жарари яв чӀул идибтӀиди ва увуз даккнишваз хъади гъахидиву.

19Гьаму гафариинди Исайи, Петри фициб аьжалиинди Аллагь адлу апӀуруш, думу учв гъавриъ ахъбан бадали, дугъаз чаз гъапнийи. Ва гьадму гафарихъан Петриз кӀуру:

– Узухъди гъач!+

20Петр кьяляхъинди илдицуру ва дугъаз Исайин юкӀв али ученик рякъюру. Дугъу хябяхъдин уьл ипӀурайи вахтна Исайихьнаси гьачӀарккну: «Агъа, Уву шли масу тувди?» – кӀури гьерху гьадму ученик вуйи+. 21Ва думура чпихъди гъюрайиб дяркъну, Петри Исайихьан гьерхру:

– Я Агъа, хъа мугъкан фу хьибди?

22– Узуз думу, Узу хъадакну гъяйизкьан, яшамиш шули гъузну ккунди шул. Хъа яв фу хъаяв дугъахъ? – жаваб туву Дугъу. – Уву Узухъди гъач!+

23Магьа гьаддиз гъардшарин арайиъ, думу ученик йикӀрур дар, кӀуру хабар арабгънийи. Аммаки Исайи, думу йикӀидар кӀури гъапундайи. Дугъу анжагъ: «Узуз думу, Узу хъадакну гъяйизкьан, яшамиш шули гъузну ккунди шул. Хъа яв фу хъаяв дугъахъ?» – гьамцитӀан гъапундайи. 24Думу гьадмуну ученик вуйи, гьаму вариб ктибтур ва гьаму вари гъибикӀур. Ва ухьуз аьгъяхьуз, дугъан шагьидвал гьякьлуб вуйиб+.

25Исайи хъанара гизаф жара ляхнарра гъапӀну. Эгер дурар вари хъайи-хъайиси дикӀури гъашиш, вари дюнʼяйиъра гьадмукьан кьадар китабариз йишв гьудрубкӀрийи+.

+ 1:1 Эвел 1:1, Ачмиш 19:13, Югь. 20:28, Югьандин-1 5:20, Филипп 2:6

+ 1:3 Коринф-1 8:6, Колосс 1:16, Жугьдариз 1:2

+ 1:4 Югь. 5:26, Югь. 11:25, Югьандин-1 1:2, Югьандин-1 5:11, Югь. 8:12, Югь. 9:5, Югь. 12:46

+ 1:6 Матт. 3:1, Марк 1:4, Лк. 1:80, Лк. 3:2

+ 1:7 Югь. 3:26, Югь. 5:33, Югь. 10:41, Югь. 20:31, Ляхнар 19:4

+ 1:9 Петрин-1 2:9

+ 1:11 Югь. 5:43

+ 1:12 Матт. 5:9, Югьандин-1 3:1, Югьандин-1 5:1, Рим 8:14

+ 1:13 Югь. 3:3, Якьубдин 1:18

+ 1:14 Югьандин-1 4:2, Югьандин-2 1:7, Тимофейиз-1 3:16, Жугьдариз 2:14

+ 1:15 Матт. 3:11

+ 1:17 Югь. 7:19, Югь. 14:6

+ 1:18 Югь. 6:46, Югьандин-1 4:12, Колосс 1:15, Тимофейиз-1 6:16

• 1:19 Матт. 3:1-12, Марк 1:2-8, Лк. 3:15-17
+ 1:20 Ляхнар 13:25
+ 1:21 Матт. 17:12-13, Лк. 1:17,

+ 1:29 Петрин-1 1:19, Югьандин-1 2:2, Югьандин-1 4:10

+ 1:31 Лк. 1:17
+ 1:32 Матт. 3:16, Марк 1:10, Лк. 3:22
+ 1:33 Ляхнар 1:5
+ 1:35 Матт. 11:2, Марк 2:18, Лк. 11:1
+ 1:36 Югь. 1:29
+ 1:38 Югь. 18:4, Югь. 18:7

+ 1:40 Матт. 4:18-20, Марк 1:16-20, Лк. 5:2-11

+ 1:41 Югь. 4:25

+ 1:42 Матт. 16:18, Марк 3:16, Галат 1:18, Коринф-1 1:12

+ 1:44 Югь. 12:21

+ 1:45 Югь. 21:2, Лк. 24:27, Матт. 2:23, Лк. 2:39

+ 1:47 Рим 9:6
+ 1:49 Матт. 27:11, Матт. 27:42, Югь. 11:27
+ 1:51 Эвел 28:12, Даниял 7:13
+ 2:1 Югь. 4:46, Югь. 21:2

+ 2:4 Марк 14:41, Югь. 7:6, Югь. 7:30, Югь. 8:20, Югь. 13:1

+ 2:6 Югь. 3:25

+ 2:12 Марк 3:31, Марк 6:3, Югь. 7:3, Ляхнар 1:14, Коринф-1 9:5, Галат 1:19

• 2:13 Матт. 21:12-13, Марк 11:15-17, Лк. 19:45-46

+ 2:13 Югь. 6:4, Югь. 11:55
+ 2:16 Лк. 2:49
+ 2:18 Югь. 4:48, Югь. 6:30, Коринф-1 1:22

+ 2:19 Марк 8:31, Марк 14:58, Марк 15:29, Югь. 10:18

+ 2:22 Лк. 24:8, Югь. 12:16
+ 2:23 Югь. 11:45
+ 3:1 Югь. 7:50, Югь. 19:39

+ 3:5 Марк 16:16, Ляхнар 2:38, Матт. 5:20, Коринф-1 15:50

+ 3:13 Насигьятар 30:4, Югь. 6:38, Коринф-1 15:47, Эфес 4:9

+ 3:14 Югь. 8:28, Югь. 12:32

+ 3:16 Рим 5:8, Эфес 2:4, Югьандин-1 3:1, Югьандин-1 4:10

+ 3:17 Югь. 8:15, Югь. 12:47
+ 3:18 Марк 16:16
+ 3:19 Югь. 1:4, Югь. 8:12, Югь. 7:7
+ 3:20 Эфес 5:13
+ 3:22 Югь. 4:1-2
+ 3:24 Матт. 11:2, Марк 6:17-18, Лк. 3:19-20
+ 3:25 Югь. 2:6
+ 3:26 Югь. 1:7, Югь. 5:33
+ 3:27 Коринф-1 4:7
+ 3:28 Марк 1:2, Югь. 1:20

+ 3:29 Матт. 9:15, Матт. 25:1-13, Ачмиш 19:7, Ачмиш 21:2, Матт. 9:15, Марк 2:19

+ 3:33 Югь. 8:26

+ 3:35 Матт. 3:17, Матт. 17:5, Югь. 5:20

+ 3:36 Югь. 5:24, Югь. 6:40, Югьандин-1 5:12-13

+ 4:2 Югь. 3:22
+ 4:3 Югь. 2:11-12
+ 4:4 Лк. 9:52-53
+ 4:5 Эвел 33:19, Эвел 48:22
+ 4:14 Югь. 7:38
+ 4:19 Югь. 9:20
+ 4:20 Эвел 12:6-7, Эвел 33:18,

+ 4:22 4 Пачч. 17:28-34, Ляхнар 13:23, Рим 3:1-2

+ 4:23 Рим 8:15, Эфес 6:18,
+ 4:24 Коринф-2 3:17
+ 4:25 Югь. 1:41, Матт. 11:2,
+ 4:26 Югь. 9:37

+ 4:34 Югь. 5:30, Югь. 6:38, Югь. 9:4, Югь. 14:31

+ 4:35 Матт. 9:38, Лк. 10:2
+ 4:36 Коринф-1 3:6-9
+ 4:42 Югь. 1:29, Югьандин-1 4:14
+ 4:44 Матт. 13:57, Марк 6:4, Лк. 4:24
+ 4:45 Югь. 2:23
+ 4:46 Югь. 2:1, Югь. 21:2, Югь. 2:12
+ 4:48 Югь. 2:18, Югь. 6:30, Коринф-1 1:22
+ 4:53 Матт. 8:13, Ляхнар 16:34, Ляхнар 18:8
+ 4:54 Югь. 2:11
+ 5:8 Матт. 9:6-7, Марк 2:11, Лк. 5:24
+ 5:16 Югь. 15:20
+ 5:18 Югь. 7:1, Филипп 2:6

+ 5:20 Матт. 3:17, Матт. 17:5, Югь. 3:35, Югь. 10:17, Югь. 15:9, Югь. 17:26

+ 5:21 Даниял 12:2, Рим 8:11, Коринф-1 15:45

+ 5:22 Югь. 17:2, Ляхнар 10:42

+ 5:23 Матт. 10:40, Лк. 10:16, Югь. 13:20, Югь. 15:23

+ 5:24 Югь. 3:36, Югь. 6:40, Югь. 20:31, Югьандин-1 5:9-13, Югьандин-1 3:14

+ 5:25 Матт. 27:52-53, Эфес 2:1, Эфес 2:5

+ 5:26 Югь. 1:4, Югь. 11:25, Югьандин-1 1:2, Югьандин-1 5:11

+ 5:27 Даниял 7:13
+ 5:28 Югь. 11:25, Югь. 11:43
+ 5:29 Даниял 12:2
+ 5:30 Марк 14:36, Югь. 6:38, Югь. 8:16
+ 5:31 Югь. 8:13
+ 5:33 Югь. 1:7, Югь. 3:26, Югь. 10:41
+ 5:35 Матт. 5:16, Петрин-2 1:19
+ 5:36 Югь. 8:18, Югь. 10:25, Югьандин-1 5:9
+ 5:39 Лк. 24:27
+ 5:41 Фессалоник-1 2:6

+ 5:43 Югь. 10:25, Югь. 12:12, Югь. 1:11, Югь. 3:11-12

+ 5:44 Югь. 12:43

• 6:1 Матт. 14:13-21, Марк 6:30-44, Лк. 9:10-17

+ 6:4 Югь. 2:13, Югь. 11:55
+ 6:5 Югь. 1:44, 4 Пачч. 4:42-44
+ 6:8 Югь. 1:40, Югь. 1:44
+ 6:11 Матт. 15:36
+ 6:14 Матт. 11:2-3, Югь. 4:25, Югь. 11:27
• 6:16 Матт. 14:22-27, Марк 6:45-52
+ 6:29 Югьандин-1 3:23

+ 6:30 Матт. 12:38, Югь. 2:18, Югь. 4:48, Коринф-1 1:22

+ 6:34 Югь. 4:15
+ 6:35 Югь. 4:14, Югь. 7:37
+ 6:37 Югь. 17:6

+ 6:38 Югь. 3:13, Коринф-1 15:47, Марк 14:36, Югь. 5:30

+ 6:39 Матт. 18:14, Югь. 10:28-29

+ 6:40 Югь. 3:35, Югь. 5:24, Югьандин-1 5:12-13

+ 6:42 Матт. 13:55
+ 6:44 Югь. 12:32
+ 6:46 Матт. 11:27, Югь. 1:18
+ 6:51 Югь. 3:13, Матт. 26:26-28

+ 6:53 Марк 14:22-24, Коринф-1 10:16, Коринф-1 11:27

+ 6:56 Югь. 15:4-5, Югьандин-1 3:24
+ 6:62 Марк 16:19, Лк. 24:51, Ляхнар 1:9
+ 6:63 Коринф-2 3:6
+ 6:64 Югь. 13:11
+ 6:69 Марк 1:24
+ 6:70 Югь. 13:2, Югь. 13:27
+ 6:71 Югь. 18:2-3
+ 7:1 Югь. 5:18, Югь. 8:37, Югь. 11:53

+ 7:3 Марк 3:31, Марк 6:3, Югь. 2:12, Ляхнар 1:14, Коринф-1 9:5, Галат 1:19

+ 7:6 Марк 14:41, Югь. 2:4, Югь. 8:20, Югь. 13:1

+ 7:7 Югь. 15:18, Югь. 3:19
+ 7:13 Югь. 19:38
+ 7:16 Югь. 8:28, Югь. 12:49, Югь. 14:10
+ 7:18 Югь. 5:41, Югь. 8:50
+ 7:19 Югь. 1:17
+ 7:20 Марк 3:22, Югь. 8:48, Югь. 10:20
+ 7:23 Матт. 12:2, Югь. 5:16
+ 7:24 Югь. 8:15
+ 7:27 Югь. 8:14, Югь. 9:29, Югь. 19:9
+ 7:29 Матт. 11:27, Югь. 8:55

+ 7:30 Югь. 10:39, Марк 14:41, Югь. 2:4, Югь. 7:6, Югь. 8:20, Югь. 13:1

+ 7:31 Югь. 8:30
+ 7:33 Марк 14:7, Югь. 14:19, Югь. 16:5
+ 7:34 Югь. 8:21-22, Югь. 13:33

+ 7:37 Матт. 11:28, Матт. 5:6, Югь. 4:14, Югь. 6:35

+ 7:39 Ляхнар 2:4

+ 7:40 Югь. 1:21

+ 7:42 2 Пачч. 7:12, 2 Пачч. 7:16, 1 Пачч. 16:1, Матт. 2:1, Лк. 2:4-7

+ 7:43 Югь. 9:16, Югь. 10:19
+ 7:48 Коринф-1 1:20, Коринф-1 2:8
+ 7:50 Югь. 3:1, Югь. 19:39
+ 7:52 4 Пачч. 14:25
+ 8:6 Лк. 11:54, Лк. 20:20
+ 8:7 Рим 2:1, Рим 2:22
+ 8:11 Югь. 5:14

+ 8:12 Лк. 2:30, Югь. 1:4, Югь. 1:9, Югь. 12:35

+ 8:13 Югь. 5:31
+ 8:14 Югь. 13:3, Югь. 16:28, Югь. 7:27
+ 8:15 Югь. 3:17, Югь. 7:24, Югь. 12:47
+ 8:16 Югь. 5:30, Югь. 16:32
+ 8:18 Югь. 5:36, Югьандин-1 5:9
+ 8:19 Матт. 11:27, Югь. 16:3

+ 8:20 Марк 14:41, Югь. 2:4, Югь. 7:6, Югь. 13:1

+ 8:21 Югь. 7:34-35, Югь. 13:33
+ 8:23 Югьандин-1 4:5, Югь. 17:14
+ 8:26 Югь. 15:15, Югь. 3:33

+ 8:28 Югь. 3:14, Югь. 12:32, Югь. 5:30, Югь. 7:16

+ 8:29 Югь. 4:34, Югь. 6:38

+ 8:30 Югь. 7:31

+ 8:32 Якьубдин 2:12, Петрин-1 2:16, Рим 6:18, Коринф-1 7:22, Коринф-2 3:17, Галат 5:1

+ 8:33 Матт. 3:9
+ 8:34 Петрин-2 2:19, Рим 6:16-20, Титдиз 3:3
+ 8:35 Эвел 21:10, Галат 4:30
+ 8:37 Югь. 5:18, Югь. 7:1, Югь. 11:53
+ 8:39 Лк. 19:9

+ 8:44 Югьандин-1 3:8, Югьандин-1 3:10, Югьандин-1 3:12, Эвел 3:4, Коринф-2 11:3, Ачмиш 12:9

+ 8:48 Марк 3:22, Югь. 7:20
+ 8:49 Югь. 5:23
+ 8:50 Югь. 5:41, Югь. 7:18
+ 8:51 Югь. 5:24, Югь. 11:26

+ 8:54 Жугьдариз 5:5, Югь. 17:1, Ляхнар 3:13, Петрин-2 1:17

+ 8:55 Югь. 7:28-29
+ 8:56 Матт. 13:17, Лк. 17:22
+ 8:59 Югь. 10:31
+ 9:4 Югь. 4:34, Югь. 11:9, Югь. 12:35
+ 9:5 Югь. 1:4, Югь. 8:12, Югь. 12:46
+ 9:6 Марк 7:33, Марк 8:23
+ 9:7 Лк. 13:4
+ 9:14 Югь. 5:9
+ 9:16 Югь. 7:43, Югь. 10:19
+ 9:17 Югь. 4:19, Югь. 6:14
+ 9:22 Югь. 7:13, Югь. 12:42, Югь. 16:2
+ 9:29 Югь. 7:27, Югь. 8:14
+ 9:31 Насигьятар 15:8, Насигьятар 28:9,
+ 9:37 Югь. 4:26
+ 9:40 Рим 2:19
+ 9:41 Югь. 15:22, Якьубдин 4:17
+ 10:6 Марк 6:52, Марк 8:17

+ 10:11 Жугьдариз 13:20, Югь. 15:13, Югьандин-1 3:16

+ 10:12 Матт. 7:15, Ляхнар 20:29
+ 10:15 Матт. 11:27
+ 10:16 Югь. 11:52, Лк. 12:32
+ 10:17 Матт. 3:17, Югь. 5:20
+ 10:18 Югь. 2:19
+ 10:19 Югь. 7:43, Югь. 9:16
+ 10:20 Марк 3:22, Югь. 7:20, Югь. 8:48,
+ 10:23 Ляхнар 3:11, Ляхнар 5:12
+ 10:24 Матт. 26:63, Югь. 1:24-25, Югь. 1:41
+ 10:25 Югь. 5:36
+ 10:28 Югь. 3:16, Югь. 17:12
+ 10:30 Югь. 17:11
+ 10:31 Югь. 8:59
+ 10:33 Матт. 9:3
+ 10:36 Югь. 3:17, Марк 2:7, Марк 14:64
+ 10:38 Югь. 14:10
+ 10:39 Лк. 4:30, Югь. 7:30
+ 10:40 Югь. 1:28
+ 10:41 Югь. 1:7, Югь. 3:26, Югь. 5:33
+ 10:42 Югь. 7:31
+ 11:1 Лк. 10:38-39
+ 11:2 Югь. 12:3
+ 11:8 Югь. 8:59, Югь. 10:31
+ 11:9 Югь. 9:4, Югь. 12:35
+ 11:11 Матт. 9:24, Марк 5:39, 4 Пачч. 4:31

+ 11:16 Матт. 10:3, Марк 3:18, Лк. 6:15, Югь. 14:5, Югь. 20:24, Югь. 21:2, Ляхнар 1:13, Югь. 13:37

+ 11:24 Лк. 14:14, Югь. 5:29, Югь. 6:39

+ 11:25 Югь. 1:4, Югь. 5:26, Югьандин-1 1:2, Югьандин-1 5:11

+ 11:26 Югь. 5:24, Югь. 8:51

+ 11:27 Матт. 11:2, Югь. 1:49, Матт. 16:16, Марк 8:29

+ 11:35 Лк. 19:41
+ 11:37 Югь. 9:6-7
+ 11:38 Матт. 27:60
+ 11:41 Югь. 17:1
+ 11:42 Югь. 3:17
+ 11:43 Югь. 5:28
+ 11:44 Югь. 5:28

• 11:45 Матт. 26:1-5, Марк 14:1-22, Лк. 22:1-2

+ 11:45 Югь. 2:23
+ 11:50 Югь. 18:14
+ 11:51 Марк 10:45
+ 11:52 Югь. 10:16, Югьандин-1 2:2

+ 11:53 Марк 14:1, Югь. 5:18, Югь. 7:1, Югь. 8:37

+ 11:55 Югь. 2:13, Югь. 6:4,

+ 11:57 Югь. 7:11

• 12:1 Матт. 26:6-13, Марк 14:3-9, Лк. 7:36-50

+ 12:1 Югь. 11:55, Матт. 21:17, Югь. 11:1, Югь. 11:18

+ 12:2 Лк. 10:38
+ 12:3 Югь. 11:2
+ 12:6 Югь. 13:29
+ 12:9 Югь. 11:44

• 12:12 Матт. 21:4-9, Марк 11:7-10, Лк. 19:35-38

+ 12:15 Матт. 21:4-5
+ 12:16 Югь. 2:22
+ 12:19 Югь. 11:47-48
+ 12:21 Югь. 1:44
+ 12:23 Югь. 2:4, Югь. 17:1
+ 12:24 Коринф-1 15:36
+ 12:25 Матт. 10:39, Лк. 14:26
+ 12:27 Марк 14:34, Югь. 13:21
+ 12:28 Марк 1:11, Марк 9:7
+ 12:29 Ляхнар 23:9
+ 12:30 Югь. 11:42
+ 12:31 Югь. 16:11, Коринф-2 4:4, Колосс 2:15
+ 12:32 Югь. 3:14, Югь. 8:28, Югь. 6:44
+ 12:33 Югь. 18:32

+ 12:35 Югь. 1:4, Югь. 8:12, Эфес 5:8, Насигьятар 4:19, Югь. 9:4, Югь. 11:9, Югьандин-1 1:6

+ 12:36 Лк. 16:8, Фессалоник-1 5:5
+ 12:38 Рим 10:16
+ 12:40 Матт. 13:15, Марк 4:12, Ляхнар 28:27
+ 12:42 Югь. 3:1, Югь. 9:22, Югь. 16:2
+ 12:43 Югь. 5:44
+ 12:44 Матт. 10:40, Югь. 13:20, Югь. 14:1
+ 12:45 Югь. 14:9
+ 12:46 Югь. 1:4, Югь. 8:12, Югь. 9:5
+ 12:47 Югь. 3:17, Югь. 4:42, Югь. 8:15

+ 13:1 Югь. 12:1, Марк 14:41, Югь. 2:4, Югь. 7:6, Югь. 8:20

+ 13:2 Югь. 6:70

+ 13:3 Матт. 11:27, Югь. 17:2, Югь. 8:14, Югь. 16:28

+ 13:5 Матт. 20:28, Лк. 22:27

+ 13:8 Коринф-1 6:11, Эфес 5:26, Титдиз 3:5, Жугьдариз 10:22

+ 13:10 Югь. 15:3

+ 13:11 Югь. 6:64, Югь. 18:2

+ 13:13 Матт. 7:22, Матт. 23:8, Лк. 6:46, Филипп 2:11

+ 13:14 Тимофейиз-1 5:10
+ 13:15 Петрин-1 2:21
+ 13:16 Лк. 6:40, Югь. 15:20

+ 13:17 Матт. 24:46, Лк. 11:28, Якьубдин 1:22, Рим 2:13

• 13:18 Матт. 26:21-25, Марк 14:18-21, Лк. 22:21-23

+ 13:18 Югь. 6:70,
+ 13:19 Марк 13:23, Югь. 14:29, Югь. 16:4
+ 13:20 Матт. 10:40, Лк. 10:16, Югь. 12:44
+ 13:21 Марк 14:34, Югь. 12:27

+ 13:23 Югь. 19:26, Югь. 20:2, Югь. 21:7, Югь. 21:20

+ 13:29 Югь. 12:6
+ 13:31 Петрин-1 4:11
+ 13:32 Югь. 17:1, Югь. 17:5
+ 13:33 Югь. 7:34, Югь. 8:21

+ 13:34 Югьандин-1 2:7-8, Югьандин-1 3:11, Югьандин-2 1:5, Югь. 15:12

• 13:36 Матт. 26:31-35, Марк 14:27-31, Лк. 22:31-34

+ 13:37 Югь. 11:16, Югь. 21:19
+ 13:38 Югь. 18:27
+ 14:1 Югь. 12:44
+ 14:3 Югь. 14:1, Фессалоник-1 4:17
+ 14:5 Югь. 11:16
+ 14:6 Югь. 1:17, Югь. 11:25, Жугьдариз 10:20
+ 14:8 Югь. 1:43, Югь. 12:21
+ 14:9 Югь. 12:45
+ 14:10 Югь. 10:38
+ 14:11 Югь. 5:36
+ 14:12 Югь. 8:14, Югь. 13:3, Югь. 16:28

+ 14:14 Матт. 7:7-8, Марк 11:24, Югь. 15:16, Югь. 16:23, Югьандин-1 3:22

+ 14:15 Матт. 28:20, Югьандин-1 5:3, Югьандин-2 1:6, Рим 13:10

+ 14:16 Югь. 15:26, Югь. 16:13
+ 14:17 Коринф-1 2:14, Ляхнар 2:4
+ 14:19 Югь. 7:33
+ 14:21 Насигьятар 8:17, Югь. 16:27
+ 14:22 Лк. 6:16, Ляхнар 1:13
+ 14:23 Ачмиш 3:20

+ 14:26 Югь. 15:26, Югь. 16:13, Коринф-1 2:10, Югьандин-1 2:20, Лк. 24:49

+ 14:27 Филипп 4:7, Колосс 3:15

+ 14:28 Югь. 14:1-2, Коринф-1 11:3, Коринф-1 15:24

+ 14:29 Марк 13:23, Югь. 13:19
+ 14:30 Югь. 12:31, Эфес 2:2
+ 15:2 Матт. 3:10, Матт. 7:19
+ 15:3 Югь. 13:10
+ 15:4 Югьандин-1 2:6

+ 15:5 Рим 11:17, Югь. 6:56, Югьандин-1 3:24, Марк 4:20

+ 15:6 Матт. 13:42
+ 15:7 Югь. 14:14
+ 15:9 Матт. 3:17, Югь. 5:20

+ 15:11 Югь. 3:29, Югь. 16:24, Югь. 17:13, Югьандин-1 1:4, Югьандин-2 1:12

+ 15:12 Югь. 13:34

+ 15:13 Югь. 10:11, Югьандин-1 3:16, Рим 5:7-8, Эфес 5:2

+ 15:14 Марк 3:35

+ 15:15 Югь. 3:32, Югь. 8:26

+ 15:16 Матт. 7:7-8, Марк 11:24, Югь. 14:14, Югь. 16:23

+ 15:17 Югьандин-1 2:7, Югьандин-1 3:11, Югьандин-2 1:5

+ 15:18 Марк 13:13, Югь. 7:7, Югьандин-1 3:13

+ 15:19 Югь. 8:23, Югь. 17:14

+ 15:20 Матт. 10:24, Лк. 6:40, Югь. 13:16, Югь. 5:16, Коринф-1 4:12, Коринф-2 4:9, Фессалоник-1 2:15, Тимофейиз-2 3:12

+ 15:22 Югь. 9:41
+ 15:23 Югь. 5:23
+ 15:24 Югь. 7:31, Югь. 10:37

+ 15:26 Югь. 14:17, Югь. 16:13, Ляхнар 5:32, Югьандин-1 5:6-8

+ 15:27 Лк. 24:48, Югь. 19:35, Ляхнар 1:8

+ 16:2 Югь. 9:22, Югь. 12:42, Ляхнар 8:1, Ляхнар 9:1, Ляхнар 26:9

+ 16:3 Югь. 18:19
+ 16:4 Марк 13:23, Югь. 13:19, Югь. 14:29
+ 16:5 Югь. 7:33, Югь. 14:12
+ 16:7 Югь. 15:26
+ 16:9 Югь. 8:24
+ 16:11 Югь. 12:31, Колосс 2:15

+ 16:13 Югь. 14:17, Югь. 15:26, Югьандин-1 2:20, Коринф-1 2:10

+ 16:15 Югь. 17:10
+ 16:16 Югь. 7:33
+ 16:20 Матт. 9:15
+ 16:22 Коринф-2 6:10

+ 16:23 Матт. 7:7-8, Марк 11:24, Югь. 14:14, Югь. 15:16

+ 16:24 Югь. 3:29, Югь. 15:11, Югь. 17:13, Югьандин-2 1:12

+ 16:25 Марк 8:32
+ 16:27 Югь. 14:21
+ 16:28 Югь. 8:14, Югь. 13:3
+ 16:30 Югь. 2:24-25
+ 16:32 Матт. 26:31, Марк 14:27, Югь. 8:16

+ 16:33 Югь. 14:27, Колосс 3:15, Рим 8:37, Ачмиш 3:21

+ 17:1 Югь. 11:41, Югь. 2:4, Югь. 12:23, Югь. 8:54, Югь. 13:32

+ 17:2 Матт. 28:18, Югь. 5:22, Югь. 13:3
+ 17:5 Югь. 1:1-2
+ 17:8 Югь. 6:69
+ 17:9 Лк. 22:32
+ 17:10 Югь. 16:15,
+ 17:11 Югь. 10:30

+ 17:12 Фессалоник-2 3:3, Югь. 13:2, Югь. 10:28

+ 17:13 Югь. 3:29, Югь. 15:11, Югь. 16:24, Югьандин-2 1:12

+ 17:14 Югь. 8:23, Югь. 15:19
+ 17:15 Матт. 6:13
+ 17:18 Югь. 20:21
+ 17:22 Рим 8:30
+ 17:24 Югь. 14:3
+ 17:25 Югь. 8:55, Югь. 10:15
+ 17:26 Матт. 3:17, Югь. 5:20

• 18:1 Матт. 26:47-56, Марк 14:43-50, Лк. 22:47-53

+ 18:1 Матт. 26:36
+ 18:2 Лк. 22:39
+ 18:3 Ляхнар 1:16
+ 18:4 Югь. 13:1, Югь. 1:38, Югь. 20:15
+ 18:9 Югь. 17:12
+ 18:10 Лк. 22:38
+ 18:11 Марк 10:38, Марк 14:36

• 18:12 Матт. 26:57-58, Марк 14:53-54, Лк. 22:54

+ 18:13 Лк. 3:2, Ляхнар 4:6

+ 18:14 Югь. 11:50

• 18:16 Матт. 26:69-70, Марк 14:66-68, Лк. 22:55-57

• 18:19 Матт. 26:59-66, Марк 14:55-64, Лк. 22:66-71

+ 18:20 Югь. 7:26

+ 18:22 3 Пачч. 12:24, Ляхнар 23:2, Ляхнар 23:4

+ 18:26 Югь. 18:10

+ 18:27 Матт. 26:64, Марк 14:72, Лк. 22:60, Югь. 13:38

• 18:28 Матт. 27:1-2, Матт. 27:11-14, Марк 15:1-5, Лк. 23:1-5

+ 18:28 Ляхнар 10:28,

+ 18:29 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Ляхнар 3:13, Ляхнар 4:27, Тимофейиз-1 6:13

+ 18:32 Марк 10:33, Югь. 12:33
+ 18:33 Матт. 2:2
+ 18:36 Югь. 8:23, Югь. 17:14
+ 18:37 Югь. 3:11, Югьандин-1 4:6
+ 18:38 Лк. 23:41, Жугьдариз 4:15
+ 18:39 Марк 15:6-7

• 19:1 Матт. 27:15-31, Марк 15:6-20, Лк. 23:13-25

+ 19:4 Лк. 23:41, Жугьдариз 4:15
+ 19:7 Югь. 10:36,
+ 19:9 Ляхнар 8:32-33
+ 19:11 Югь. 18:2, Югь. 18:14
+ 19:12 Ляхнар 3:13

• 19:17 Матт. 27:32-44, Марк 15:21-32, Лк. 23:26-43

+ 19:20 Жугьдариз 13:12
+ 19:25 Лк. 24:18, Лк. 8:2
+ 19:26 Югь. 13:23

• 19:28 Матт. 27:45-56, Марк 15:33-41, Лк. 23:44-49

+ 19:34 Югьандин-1 5:6

+ 19:35 Югь. 15:27, Ляхнар 1:8, Югьандин-1 1:1-3, Ачмиш 1:2

+ 19:36 Матт. 1:23, Матт. 21:4, Матт. 26:56

• 19:38 Матт. 27:57-61, Марк 15:42-47, Лк. 23:50-56

+ 19:38 Югь. 7:13
+ 19:39 Югь. 3:1, Югь. 7:50, Матт. 2:11
+ 19:40 Югь. 11:44
+ 19:41 4 Пачч. 21:18, 4 Пачч. 21:26

• 20:1 Матт. 28:1-10, Марк 16:1-8, Лк. 24:1-12

+ 20:1 Лк. 8:2
+ 20:2 Югь. 13:23
+ 20:9 Лк. 24:27
• 20:11 Марк 16:9-11
+ 20:12 Лк. 24:4, Ляхнар 1:10
+ 20:14 Лк. 24:16, Лк. 24:31, Югь. 21:4
+ 20:15 Югь. 1:38, Югь. 18:4
+ 20:17 Матт. 28:10, Рим 8:29, Жугьдариз 2:11

• 20:19 Матт. 28:16-20, Марк 16:14-18, Лк. 24:36-49

+ 20:21 Югь. 17:18
+ 20:22 Эвел 2:7
+ 20:23 Матт. 16:19, Матт. 18:18
+ 20:24 Югь. 11:16
+ 20:28 Югь. 1:1, Югьандин-1 5:20, Филипп 2:6
+ 20:29 Марк 15:32, Петрин-1 1:8
+ 20:30 Югь. 21:25

+ 20:31 Матт. 14:33, Лк. 1:35, Югь. 1:7, Ляхнар 19:4, Югь. 3:14-15, Югьандин-1 5:13

+ 21:1 Югь. 6:1

+ 21:2 Югь. 11:16, Югь. 14:5, Югь. 20:24, Югь. 1:45, Югь. 2:1, Матт. 4:21, Лк. 5:10

+ 21:4 Лк. 24:16, Лк. 24:31, Югь. 20:14
+ 21:5 Лк. 24:41
+ 21:6 Лк. 5:4
+ 21:7 Югь. 13:23
+ 21:14 Югь. 20:19, Югь. 20:26
+ 21:16 Ляхнар 20:28, Петрин-1 5:1
+ 21:19 Югь. 13:37, Петрин-2 1:14
+ 21:20 Югь. 13:23, Югь. 13:25
+ 21:22 Матт. 16:27, Марк 9:1
+ 21:24 Югь. 15:27, Югьандин-3 1:12
+ 21:25 Югь. 20:30

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TBN

Читин гафар

Читин гафар

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ш

Аллагьдин Агълиж – Иса Месигьдин ччвурарикан саб, фицики гьарсар касдин гунгьарихъанди Думу, агълижси, хачриин гъурбан гъахьну.

Аллагьдин Паччагьлугъ – Аллагьдин гьюкмин девир. Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуб – Аллагь чпин паччагь вуди хьуб. Жараси – женнет.

Аллагьдин хал – Ерусалимдиъ ади гъабхьи Гирами дарамат. Анжагъ гьадушваътӀан жугьдари Аллагьдиз гъурбнар хури гъахьундар ва гьацира машкврариз гьадушвазтӀан уч шули гъахьундар. Сифте думу Дарамат ихь девир гъяйиз 10-пи аьсриъ Сулейман паччагьдин девриъ дивну. Хъасин, ихь девир гъяйиз 5-пи аьсриъ, жугьдар Вавилондиан йисирвалиан гъафиган, дарабгънайиб тазатӀан дивнийи. Ихь деврин 1-пи аьсриъ Гьирод паччагьди Дарамат жараси тикмиш гъапӀнийи. Исайи улихь ккимиди дупнайиси, ихь деврин 70-пи йисан му дарамат Римдин кьушмари ккидипнийи ва дидхъанмина таза алапӀундайи.

Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар) – Иса жилиина гъяйиз, Аллагь садар жугьдаризтӀан аьгъяди гъахьундар, гьаз гъапиш Аллагьди Учв дурариз Къанундилантина аьгъю гъапӀну, имбуну халкьариз аьгъяди гъахьундар, я Аллагь аьгъяди ккунди гъахьундар, аьгъяди ккунидар жугьуд халкьдик ктикьури гъахьну.

Аьлимар – лигай: къанунчйириз.

Аьхюну малла – жугьдарин диндин кӀулин гъуллугъчи. Кюгьне Йикьрарин вахтари дурари халкьди гъапӀу гъурбнар кьабул апӀуйи ва Аллагьдиз ургуйи.

Вакилар – Аллагьди кадагънайи ва гьаънайи адмийир. Исайи гьамци, Чав ктагъу ва Чахъди лицури гъахьи 12 ученикдиз кӀуйи. Дурари инсанарихьна Ужувлан хабар рубкьну ккундийи.

Гирами китабар – Гирами Рюгьниинди дидикӀнайи вари китабар: Мусайин хьуб китаб, Пайгъамбрарин китаб, Мяълийирин китаб ва ЦӀийи Йикьрарин китаб.

Гирами чадур, Шагьидвалин чадур – Аллагьдиз хал дивайиз Дугъаз икрам апӀрушв ва гъурбнар хрушв. Думу, Аллагьди гъапибси, дапӀнайиб вуйи. Му мици Кюгьне Йикьрарин вахтари гъабшиб вуйи.

Гунгьар гардандиъ дисуб – Аллагьдин улихь жвуван гунгьарин гъавриъ ахъуб ва цӀийи, гунгьар ктру уьмур ккебгъуб.

Гъурбан апӀрушв – жилихьан ягъалди, гъвандикан, батӀрикан ясана рукькан дапӀнайишв. Гъурбан гъапӀуб гьадушвʼин дипуйи ва Аллагьдиз убгуйи. Иса жилиина дуфнайи вахтна, гъурбан апӀрушв Аллагьдин хулаъ айи. Душвʼин гъурбан гъапӀуб убгуз Аллагьдин гъуллугъчйиризтӀан (маллйир) ихтияр ади гъабхьундар.

Давудрин Насил – Месигьдиз гьаци кӀуйи. Думу Давуд паччагьдин насларикан духьну ккундийи.

Динар (динарий) – улихь вахтари сад йигъандин зегьметнахъ тувру кьимат.

Заан диванхана (синедрион) – жугьдарин диван апӀру гьюкум айи заан мажлис. Думу 70 касдикан ибарат вуйи. Иса жилиин ва жугьдар Рим вилаятдин гьюкмикк ккайи вахтна, заан диванханайин кӀулин къарар, анжагъ жугьдарин жилариин али Рим гьюкмин ихтияр гъабхьиган, кьувватнаъ убчӀвуйи.

Зилотар – жугьдарин диндин саб десте. Дурариз жара миллетарихьан жугьдарин дин марцциди уьбхюз ва Римдин гьюкмиккан Израиль дявдиинди азад апӀуз ккундийи.

Инсаниятдин Бай – Кюгьне йикьрарин китабариъ Месигьдиз гьаци кӀуйи. Исайи, Чаз гьамци кӀури, Учв Месигь вуйиб улупнийи. Сакьюдар Гирами китабариъра Месигьдиз гьаци кӀура.

Къанун – Муса пайгъамбриз Аллагьди туву табшуругъар айи Гирами китабарин кюгьне саб пай. Дидиз Таврат, Тора вая Мусайин хьуб китаб кӀури шулу.

Къанун тамам апӀуб – вари жугьдарин буржи. Думу Къанундиъ, адми фици яшамиш духьну ккундуш, уьмриъ фу гъадагъа вуш, жара гьюкуматдиндарихъди фици духьну ккундуш, мидланна гъайри, гизаф кьадар аьдатарикан, хурагарикан ва жара гизафубдикан дибикӀна.

Къанунчйир – инсанариз Къанундин къайдйир улупру гъуллугъчйир. Жугьдарин дурариз аьхю гьюрмат айи.

Лавшарин машквар – Пасха машкврихъан дишла ургуд йигъан тебрик апӀру машквар. Думу вахтна анжагъ дун ктру уьлтӀан (лавшартӀан) дитӀну ккундайи.

Левитар – дурар Аллагьдин гъулугъчйир (маллйир) даршра, дурари, Аллагьдин хулаъ мукьмар йивури, Аллагьдин ад за апӀури, гъурбан апӀурайи гьяйванатар ургуз ва жара ляхнариз кюмекчйир гъахьну. Мидланра гъайри, дурари Къанундин дарсар туври гъахьну ва халкьдин арайиъ дурар мялимарси вуйи. Мици Левийин тухмиан вуйи адмийиризтӀан апӀуз ихтияр ади гъабхьундар.

Маллйир – Ерусалимдиъ айи Аллагьдин хулан гъуллугъчйир. Дурарин вазифа, Къанундиъ улупнайиганси, гъурбнар хуб, ургуб вуйи.

Манна – Мусайин хиликкди гъумран чюллериъ Израиль халкь уьгънайи вахтари Аллагьди дурариз завʼан гьапӀри гъабхьи хураг.

Месигь – Гирами китабариъ улупнайиси, инсанар уьрхбан бадали Аллагьдихьан Дуфнайир.

Мист – Гирами китабар урхбан ва гьацира ккарагбан бадали жугьдар уч шлу хал. Жугьдарин мистаъ гьар султ йигъан уч шуйи. Мистариъ Кюгьне йикьрар урхуз ва дурарин мяна ктибтуз гьар жугьуддиз ихтияр ади гъабхьну. Жугьдар яшамиш шлу гьар шагьриъ, гъулаъ мистар ади гъахьну. Аьдат вуйиси, дурарин яшайиш гьаддилан илтӀибкӀнайи, ва мистан аьхюрра варитӀан гьюрматлу кас шули гъахьну.

Мяълийирин китаб – Гирами китабарикан саб. Дидиз 150 мяъли дахил шула. Дурари Аллагьдин аднакан, аьжаликкан адмийир уьрхюзди Аллагьдиз баркаллагьнакан, Аллагьдин зурбаваликан, Аллагьдиз ккарагбакан кӀура.

Налукар уч апӀрур – Къанун дюрюбхди, Римдин хазнайиз пул уч апӀру жугьдар. Дурар тмуну жугьдариз лап даккни инсанар вуйи.

Пайгъамбрар – Аллагьдин гафар деерхьну, дурар адмийириз ктитрудар. Пайгъамбрар Иса гъяйиз ади гъахьну. Аллагьдин пайгъамбар жугьуд адмийикантӀан шлуб дар, гьаз гъапиш Аллагьди гьадму Чан халкьдигъянтӀан пайгъамбрар гъядягъюри гъахьундар, фицики дурари Аллагьдин Къанун хъапӀуз улупури гъахьну. Пайгъамбрарин китабар Кюгьне йикьрарин пайназ дахил шула.

Пасха – Египетдин лукӀʼваликкан ата-бабйир азад хьувал кӀваина хру жугьдарин кӀулин машквар. Пасхайин машквар гьар хьадукра апрелиъ Ерусалимдиъ къайд апӀуйи. Пасхайин хурагназ, аьдат вуйиси, агълиж дубккну ккундийи.

Саддукйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари КъанундизтӀан гъуллугъ апӀури гъахьундар. Гьаддиз лигну, дурар гъачӀидар чӀиви хьувалихъ хъугъри гъахьундар, фицики, чпи фикир апӀурайиси, Къанундиъ дидкан дибикӀну адруган.

Султ йигъ – гирами ва гьяфтайин аьхиримжи йигъ. Му йигъ марцци йигъ вуди гьисаб апӀурайи. Къанундиз лигну, султ йигъан лихуз гъадагъа апӀурайи. Жугьдарин ригъ алабхъбан кьяляхъ закурин йигъ ккебгъуйи. Гьаддиз, жвуми йигъан ригъ алабхъбалан кьяляхъ тап султ йигъан ригъ алабхъайизкьан лихуз ихтияр ади гъабхьундар, думу йигъ Аллагьдиз бахш дапӀну ккундийи.

Ужувлан хабар – Аллагьди тувнайи Гаф. Гьадму Гаф уьмриз Аллагьди Иса Месигьдилантина арайиз гъабхну. Гьадгъулантина вари инсаниятдиз чпи уьрхюз рякъ ачмиш гъабхьну – магьа Аллагьдихьан дуфнайи Ужувлан хабар жилариин гьарсар касдиз.

Ученикар (Исайин) – Исайихъ хъугънайидар, Дугъан терефкрар, Дугъан гаф агъю апӀурайидар ва Дугъан рякъ дибиснайидар.

Фарисйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари Къанундиъ улупнайиб гьярф-гьярфнаъди тамам апӀуйи. Халкьдин арайиъ дурарин аьхю гьюрмат айи. Дурар, чпин аьгъювализ лигну, гизаф фурс кайидар вуйи.

Хач – иливбан ишараси чиб-чпик китӀнайи кьюб хамхар. Дурарикан сабунуб жилиъ убсуйи, хъа гьатмунуб дидик кабсуйи. Рим гьюкми тахсиркрар гьацдар хачарик карсуйи. Адмийирикан аьзабар кчӀюкьбан бадали, дурари дурар хачрак кьумар йивну карсуйи ва йикӀайизкьан гьаци кирхну гъитуйи.

Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар – му гаф кьюб мянайиинди ишлетмиш апӀури шулу: 1) Саб йишвахь уч шлу Иса Месигьдихъ хъугъру адмийир. 2) Вари дюнʼя вуйибси яшамиш шулайи Исайихъ хъугъру адмийир.

ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар) – бегьер ккадабцӀбалан кьяляхъ апӀру машквар. Жугьдари думу машквар, Азадвалин (Пасхайин) машкврихъан хьцӀурпи йигъан тебрик апӀури шулу.

Штуан апӀуб – гунгьар гардандиъ дисбан ва гунгьарихьан марцц хьпан лишан вуди, штукк ккеркну, таза беден хъибшу мисал вуди, ккудучӀвуб. Мици, Аллагьди дупну, Исайин терефкрари апӀури шулу, гьаз гъапиш Исайихъ хъугърур гъашигантӀан женнетагьли хьуз шлуб дар. Му аьдатну инсан Аллагьдиз бахш гъахьивал ва цӀийи уьмур ккебгъувал улупура.

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

1. Аюб

2. Вавилон

3. Гоморра

4. Гьарун

5. Гьирод

6. Давуд

7. Ибрагьим

8. Ильяс

9. Исакь

10. Мелхиседек

11. Муса

12. Нюгь

13. Сарай

14. Содом

15. Сулейман

16. Юнус

17. Якьуб

Ччвурар

Аюб – аьгь апӀуз даршлу аьзабар аьгь гъапӀу кас. Дугъкан, «Кюгьне Йикьрарин» «Аюб» китабдиъ дибикӀна.

Вавилон – Иса Месигь гъяйиз улихьна вахтари Вавилон вилаят жугьуд халкьдин лап яман душман вуди гъабхьну. ЦӀийи Йикьрарнаъ «Вавилон» кӀуру гаф саспи йишвариъ иблисдин вая шейтӀнин гьюкум вуди ишлетмиш апӀура.

Гоморра – ДубкӀнайи (Мертвое) гьюлин гъирагъдихъ хъади гъахьи хьуб шагьрикан кьюбдиз Гоморра ва Содом кӀуйи. Гьадму шагьрариъ яшамиш шули гъахьи адмийири апӀури гъахьи гунгьариз дилигну, Аллагьди завʼан мархьси цӀана гугут дубгъну, гьадму кьюбиб шагьрар гъургну.

Гьарун – Муса пайгъамбрин аьхюну гъардаш. Аллагьдин гъуллугънаъ хьуз ва Аллагьдиз Израиль халкьдихъанди гъурбнар хуз, анжагъ Гьарундиз ва дугъан насларизтӀан ихтияр ади гъабхьундар.

Гьирод – хъади-хъади гъахьи юкьур паччагьдиин алди гъабхьи ччвур. 1. Зурба Гьирод – вари Палестина уьлкейин паччагьвал апӀури гъахьи жугьдарин паччагь. Гьадгъу паччагьвал апӀурайиган, Иса Месигь бабкан гъахьну. 2. Гьирод Антипа – Галилей уьлкейин паччагь, Зурба Гьироддин бай. 3. Гьирод Агрипа – Зурба Гьироддин балин бай (хтул). Дугъу Палестинайин аьхювал апӀурайи вахтна, Исайихъ хъугърударихъ думу ижмиди хъергри гъахьну.

Давуд – Ягьудайин тухмиан гъахьи Израилин варитӀан машгьур паччагь. Пайгъамбрари, гьякьди дюнʼяйиин паччагьвал апӀру Месигь Давудрин насларикан хьиди, кӀури, улихьмиди кӀури гъахьну.

Ибрагьим – Аллагьди гьаму пайгъамбрихъди йикьрар гъийитӀнийи. Израиль халкь гьамгъулантина ккебгъра. Ибрагьим Аллагьдихъ хъпехърур, Аллагьдиин хъугъʼвал алир вуйи, ва Аллагьди думу дугъри кас вуди гьисаб гъапӀну.

Ильяс – Кюгьне йикьрарнан вахтари гирамидарикан сар ва адлу пайгъамбар. Думу чӀивидимиди аьршариз гъурхну. Израиль гьюкуматдин аьхюр вуйи Ахавдина дугъан хпири кучӀлин аллагьариз икрам апӀурайиган, Ильясди дурариз Аллагьдин гафар гъапнийи. Гьаму дюнʼяйиз гъюз Месигь гьязур гъапӀур Ильяс ву.

Исакь – Ибрагьимдинна Сарайин бай.

Мелхиседек – Салим кӀуру йишван паччагь, Аллагьдин гъуллугънаъ айир. Ибрагьим пайгъамбри дугъаз, дявдиъ гъалиб духьну гъюрури, чахь хьайибдикан йицӀубпи пай тувнийи. Гьаддин кьяляхъ, Ибрагьимдиз ужʼвал апӀин кӀури, Мелхиседек Аллагьдиз ккарагнийи.

Муса – пайгъамбар, жугьдарин варитӀан машгьур кас, дурарин аьхюр. Дугъу чан халкь, жугьдар, Египетдин йисирваликкан ккадаъну. Дугъу Аллагьди туву Къанун чан халкьдихьна гъурубкьну.

Нюгь – пайгъамбар. Аллагьди, гьадмугандин дюнʼя, илипну шид, ккидипайиз, Нюгьдиз гими апӀин гъапну. Гьадиъди думу ва дугъан хизан Аллагьдихъ хъугъувалилантина аьжалнаккан гъюрхну.

Сарай – Ибрагьим пайгъамбрин хпир, Исакьдин дада.

Содом – лигай: Гоморрайиз.

Сулейман – Давудрин бай. Давудрин кьяляхъ Израиль уьлкейин паччагь. Сулейман паччагь вуйиган, Израиль гьюкумат гизаф девлетлу ва кьувватлу шулу. Сулейманди Ерусалимдиъ Аллагьдиз сабпи хал (дарамат) дивру.

Юнус – пайгъамбар, шубуд йигъан балугъин фуниъ ади гъашир.

Якьуб – Исакьдин бай, дугъаз Израилра кӀури шулу.

Картйир

Картйир

Картйир

1. Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

2. Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

3. Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

4. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

5. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

6. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

7. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

Шиклар

Шиклар

1. ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

2. ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

3. СИНАЙ ДАГЪ

4. КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

5. ФАВОР ДАГЪ

6. НАЗАРЕТ

7. ВИФЛЕЕМ

8. ЯРДАН

9. КАПЕРНАГЬУМ

10. ГАЛИЛЕЙИН КАНА

11. ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

12. ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

13. ВИФАНИЯ

14. РИМДИН КОЛИЗЕЙ

ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

Сулейманди диву Аллагьдин хал алди гъабхьишв. Гьамус мушв'ин Уьмран мист ал.

ЕРУСАЛИМ. ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ (ригъгьудубчӀврушвхъан)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

Хьа Ерусалимдиз багагь гьашиган, дидиз лигури, Иса гъишу. (Лк. 19:41)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

СИНАЙ ДАГЪ

Агъа зав'ан Синай дагъдиина, дидин кӀакӀниина гъафи. Агъайи Мусайизра душв'ина дих гьапӀу. Аскканзина думура ккудучӀву. (Адаувал 19:20 )

СИНАЙ ДАГЪ

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

Дурар вари Сиддим дерейиъ кдикьнийи. Гъамус душвайишв Кьилзи гьюли ккапӀна. (Хьувал 14:3)

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

ФАВОР ДАГЪ

Кафарира къиблара Уву яратмиш гьапӀунва; Фавор ва Ермон дагъарра Яв Черниин жадвалия а. (Мяыл, 13)

ФАВОР ДАГЪ

НАЗАРЕТ

Хьа йиргьубли ваз улубкьиган, Аллагьди, Галилей уьлкейиъ айи Назарет кӀуру шагьриз, Давудрин тухмиан вуйи Юсуф кӀуру касдиз хъирснайи шурагьна Жабраил малайик гьаъру. Шуран ччвур Мар'ям вуйи. (Лк. 1:26, 27)

НАЗАРЕТ

ВИФЛЕЕМ

«Увура, Вифлеем, Ягьудия юрднан шагьрарин арайиъ сабдииндира бицӀиб дарва, фицики ув'ан удучӀвиди Йиз Израилин халкь уьрхру Аьхюр». (Матт. 2:6)

ВИФЛЕЕМ

ЯРДАН

Гьадму вахтна Ягь'яйихьна Галилей уьлкейиан Иса гъюру. (Матт. 3:13)

ЯРДАН

КАПЕРНАГЬУМ

Думу, Назаредиан удучӀвну, Забулун ва Нафталим кӀуру юрдарин аьтрафариъ айи Галилей гьюлин гъирагъдихь хьайи Кафернагьумдиъ дергру. (Матт. 4:13)

КАПЕРНАГЬУМ

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

Кьюд йигълан Галилей уьлкейин Кана шагьриъ сумчир шулу. Душваъ Исайин дадара айи. (Югь. 2:1)

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

Ягьудия уьлке гъибтну, Агъа хъана Галилей уьлкейиз гъягьюру. Дугъан рякъ Самария юрднаантина вуйи. (Югь. 4:3, 4)

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯК

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

Сабан, Аллагьдин гаф ебхьбан бадали, халкь Исайилан илтӀишуру, хъа Думу Учв Генисарет гьюлихъ дийигьну... (Лк. 5:1)

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

ВИФАНИЯ

Пасхайин машквар ккебгъуз йирхьуд йигъ ккимиди, Иса, Чав чӀиви гъапӀу Лазар яшамиш шулайи Вифанияйиз гъюру. (Югь. 12:1)

ВИФАНИЯ

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

МЕСИГЬДИН ТЕРЕФКРАРИЗ АБЗАБ-АБЗИЯТАР ТУВНУ, ГЪИРМИШ ГЪАПШУ ЙИШВ.

Хьа узуз... Исайикан шагьидвал дапӀну ва Аллагьдин Гафналантина ккахьну, кӀулар алдатӀнайи рюгьяр гъяркъзуз. Мурар, вягьши гьяйванатдиз, я дидин су- ратназ икрам дарапӀдар ва унтҐин, ясана хил'ин лишан капӀуз гъидритдар ву. (Ачмиш. 20:4)

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

Table of Contents

ЦӀийи Йикьрар: Югьан

Сифте гаф

Югьан

- Югьан
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21

Читин гафар

- Аллагьдин Агълиж
- Аллагьдин Паччагьлугъ
- Аллагьдин хал
- Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар)
- Аьлимар
- Аьхюну малла
- Вакилар
- Гирами китабар
- Гирами чадур, Шагьидвалин чадур
- Гунгьар гардандиъ дисуб
- Гъурбан апӀрушв
- Давудрин Насил
- Динар (динарий)
- Заан диванхана (синедрион)
- Зилотар
- Инсаниятдин Бай
- Къанун
- Къанун тамам апӀуб
- Къанунчйир
- Лавшарин машквар
- Левитар
- Маллйир
- Манна
- Месигь
- Мист
- Мяълийирин китаб
- Налукар уч апӀрур
- Пайгъамбрар
- Пасха
- Саддукйир
- Султ йигъ
- Ужувлан хабар
- Ученикар (Исайин)
- Фарисйир
- Хач
- Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар

- ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар)

- Штуан апӀуб

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

- Аюб
- Вавилон
- Гоморра
- Гьарун
- Гьирод
- Давуд
- Ибрагьим
- Ильяс
- Исакь
- Мелхиседек
- Муса
- Нюгь
- Сарай
- Содом
- Сулейман
- Юнус
- Якьуб

Картйир

- Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

- ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ
- ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ
- СИНАЙ ДАГЪ
- КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ
- ФАВОР ДАГЪ
- НАЗАРЕТ
- ВИФЛЕЕМ
- ЯРДАН
- КАПЕРНАГЬУМ
- ГАЛИЛЕЙИН КАНА
- ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ
- ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)
- ВИФАНИЯ
- РИМДИН КОЛИЗЕЙ